Przydawka | Rodzaje Przydawek | Przydawki - Dyktanda.pl
facebook


wakacyjny mistrz ortografii


Przydawka - Czym jest?

Znamy różne części zdania. Każda z nich mówi nam coś o tym, co chcielibyśmy przekazać odbiorcy i w jaki sposób to robimy. Znamy orzeczenie (wyrażone czasownikiem prostym lub złożonym), podmiot (często wyrażony rzeczownikiem), dopełnienie, okolicznik no i pora na przydawkę. Przydawka jest częścią zdania, bezpośrednio powiązana jest z podmiotem – określa go. Czym może być wyrażona przydawka? Jest kilka części mowy, które w zdaniu mogą pełnić funkcję przydawki, a są to:

  • przymiotnik,
  • imiesłów przymiotnikowy,
  • zaimek przymiotny,
  • zaimek rzeczowny,
  • rzeczownik,
  • liczebnik porządkowy,
  • wyrażenie przyimkowe.

Przydawka pytania:
Ta część zdania odpowiada na pytania: jaki?, jakiego rodzaju?, który?, czyj?, ile?, który z kolei?, z czego? i inne tego typu pytania.

Przydawka rodzaje:
Ze względu na to, jaka część mowy jest przydawką, wyróżnia się różne rodzaje przydawki. Zastępująca przymiotnik, jak sama nazwa wskazuje jest to przydawka przymiotna, ale nie tylko. Może pojawić się w tym przypadku również zaimek przymiotnikowy lub imiesłów przymiotnikowy. Z kolei przydawka rzeczowna jest wyrażona przez rzeczownik, a także zaimek rzeczowny.
Spójrzmy na takie dwa przykłady:

  1. Zabrudzona książka leży na półce. W tym przypadku mamy przydawkę przymiotną, wyrażoną imiesłowem przymiotnikowym (zabrudzoną).
  2. Tamten człowiek ma książkę. W tym przypadku mamy przydawkę rzeczowną wyrażoną zaimkiem rzeczownym (tamten).

Kolejne dwa rodzaje przydawki to: przydawka przyimkowa i przydawka liczebna. Spójrzmy na dwa poniższe przykłady przydawki:

  1. Mam śliczne buty w grochy.
  2. Mam piętnaście par butów.

W pierwszym zdaniu występuje przydawka przyimkowa. Wyrażona została przy pomocy wyrażenia przyimkowego (w grochy). W drugim zdaniu użyta została przydawka liczebna. Łatwo ją rozpoznać, dzięki temu, że odpowiada na pytanie: ile? (piętnaście).

Przydawka dopełniaczowa:

Patrząc na nazwę tej przydawki, już wiemy, że trzeba w zdaniu poszukać dopełniacza, który będzie pełnił rolę przydawki. Przydawka dopełniaczowa ma skostniałą formę, niezależnie od przypadku podmiotu, który jest przez nią określany. Przykład: dom ojca, domu ojca, domowi ojca. Jak widzimy, słowo ojca jest przydawką, odpowiada na pytanie dopełniacza (kogo?, czego?) i ma formę skostniałą.<

Przydawka mianownikowa:

Jeśli chodzi o rodzaje przydawek, istnieje także przydawka mianownikowa. Jest ona bardzo charakterystyczna dla wyrażeń typu:

  • ksiądz profesor,
  • lekarz endokrynolog,
  • dzieciak geniusz,
  • brat Daniel.

Wyrazy: profesor, endokrynolog, geniusz, brat, są przydawkami (określają rzeczownik) jednak odpowiadają na pytanie: kto?. Warto zauważyć, że zazwyczaj pojawiają się za rzeczownikiem, jednak czasami wskakują na miejsce przed nim. Dzieje się to wówczas, gdy rzeczownik określany jest imieniem lub nazwiskiem.

Przydawka przykłady:

Poniżej znajduje się kilka zdań, które zawierają w swojej strukturze różne przydawki. W celu ustalenia, z którą z nich mamy do czynienia, wykonujemy kilka podstawowych czynności.

  1. Rozważamy pytania przydawki i dzięki temu bardzo łatwo jest ją prawidłowo nazwać.
  2. Zastanawiamy się, jaka część mowy pojawia się w zdaniu.
  3. Na koniec sprawdzamy, czy jest to dopełniacz czy mianownik.

Zdanie 1: Ola ma czyste ubranie.
Zdanie 2: Zbieramy używane podręczniki.
Zdanie 3: Kupię cztery mieszkania w centrum miasta.
Zdanie 4: Mam nowy zeszyt w kwiaty.
Zdanie 5: W domu kolegi znajdują się moje kwiaty.

Objaśnienie:
Zdanie 1: przydawka przymiotna (czyste), wyrażona przymiotnikiem, odpowiada na pytanie: jakie?
Zdanie 2: przydawka przymiotna (używane), wyrażona imiesłowem przymiotnikowym, odpowiada na pytanie: jakie?
Zdanie 3: przydawka liczebna (cztery), wyrażona liczebnikiem głównym, odpowiada na pytanie: ile?
Zdanie 4:
- przydawka przymiotna (nowy), wyrażona przymiotnikiem, odpowiada na pytanie: jaki?
- przydawka przyimkowa (w kwiaty), wyrażona przez wyrażenie przyimkowe, odpowiada na pytanie: jaki?
Zdanie 5:
- przydawka dopełniaczowa (kolegi), wyrażona rzeczownikiem w formie dopełniacza, odpowiada na pytanie: czyim?
- przydawka rzeczownikowa (moje), wyrażona zaimkiem rzeczownym, odpowiada na pytanie: czyje?