Elżbieta I Tudor

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Elżbieta I Tudor, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Elżbieta I była królową Anglii i Irlandii. Władała tymi państwami od 17 listopada 1558 do swojej śmierci w 1603 roku. Nazywana jest ona niekiedy w podaniach historycznych Królową Dziewicą, Glorianą lub Dobrą Królową Bess. Elżbieta I była ostatnim z pięciu monarchów z rodu Tudorów.
Była ona córką Henryka VIII i Anny Boleyn. Anna była drugą żoną, króla Henryka, która została stracona, gdy mała Elżbieta miała 2 i pół roku. Małżeństwo Anny z Henrykiem VIII zostało wówczas unieważnione. Elżbieta została uznana wtedy przez papieża za nieślubną córkę monarchy. Jej przyrodni brat Edward VI (uważany za jedynego prawowitego syna Henryka) rządził aż do swojej przedwczesnej śmierci w 1553 roku.Przekazał on koronę lady Jane Grey. Zignorował on tym samym roszczenia swoich dwóch przyrodnich sióstr, rzymskokatolickiej Marii i młodszej Elżbiety do tronu. Należy jednak zauważyć, iż wbrew postępowaniu Edwarda, prawo stanowiło inaczej. Testament Edwarda został jednak niedługo potem unieważniony. Maria zaś została królową, pozbawiając lady Jane Grey tronu. Podczas panowania Marii, Elżbieta została uwięziona na prawie rok pod zarzutem wspierania protestanckich rebeliantów. Po śmierci swojej przyrodniej siostry Marii w 1558 roku Elżbieta objęła tron. Rozpoczęła ona rządy dzięki pomocnym jej zarządcom. W znacznej mierze polegała ona na grupie zaufanych doradców, na czele z Williamem Cecilem, który był pierwszym baronem Burghley. Jednym z pierwszych działań Elżbiety jako królowej było ustanowienie angielskiego kościoła protestanckiego. Została ona jego najwyższym zarządcą. Ta nowoutworzona elżbietańska wspólnota religijna w późniejszym okresie przekształciła się w Kościół anglikański. Od Elżbiety oczekiwano, że szybko wyjdzie za mąż i spłodzi dziedzica tronu. Ona jednak mimo licznych zalotów nigdy tego nie dokonała. Ostatecznie po śmierci Elżbiety jej następcą został dwa razy młodszy kuzyn, Jakub VI ze Szkocji. Tym samym podłożył on podwaliny pod Królestwo Wielkiej Brytanii. Należy zauważyć, iż we wcześniejszym czasie Elżbieta była odpowiedzialna za uwięzienie i egzekucję matki Jakuba, Marii, królowej Szkotów.
Będąc władcą Anglii Elżbieta była bardziej umiarkowana w decyzjach niż jej ojciec i przyrodnie rodzeństwo. Jedną z jej najważniejszych dewiz było „widzę i milczę”. W sprawach religijnych zaś była w miarę tolerancyjna i unikała systematycznych prześladowań wyznawców innych religii. Po tym, jak w 1570 roku papież uznał ją za nieślubną i zwolnił z posłuszeństwa poddanych jej życiu zagrażało kilka spisków. Wszystkie one jednak zostały udaremnione dzięki pomocy tajnych służb jej ministrów. Elżbieta była ostrożnym władcą w kwestiach zagranicznych. Ostrożnie manewrowała ona między wielkimi potęgami zagrażającemu królestwu Wielkiej Brytanii- Francją i Hiszpanią. Tylko częściowo Elżbieta wspierała szereg mało skutecznych kampanii wojskowych w Holandii, Francji i Irlandii. Te kampanie wojskowe dysponowały jednak niewielkimi zasobami ludzkimi i finansowymi. W połowie lat 80. XVI wieku Anglia niestety nie mogła dłużej opierać się wojnie z Hiszpanią. Anglia zwyciężyła walkę nad hiszpańską Armadą w 1588 roku. Zwycięstwo to było jednym z największych zwycięstw militarnych w historii Anglii i było uważane również jako największe zwycięstwo królowej Elżbiety.
Wraz z wiekiem Elżbieta stała się sławna również ze względu na swoje dziewictwo. Rozwinął się wokół jej osoby pewnego rodzaju kult. Był on szczególnie widoczny na jej licznych portretach, przedstawieniach oraz w ówczesnej literaturze. Okres panowania Elżbiety w Anglii nazwany został epoką elżbietańską. Słynął on szczególnie rozkwitu angielskiej dramaturgii i znanych na całym świecie dramatopisarzy takich jak William Shakespeare i Christopher Marlowe. Epoka elżbietańska to również czas żeglarskiej zręczności angielskich poszukiwaczy przygód.. Pod koniec panowania królowej Elżbiety seria problemów gospodarczych i militarnych osłabiła jednak jej popularność wśród społeczeństwa. Elżbietę uznaje się za charyzmatyczną i wytrwałą władczynię w czasach, gdy rządy reszty świata były nieudolne i ograniczone, a monarchowie w sąsiednich krajach borykali się z problemami wewnętrznymi, zagrażającymi ich panowaniom. Po krótkich niezwykle krótkich rządach jej przyrodniego rodzeństwa, 44 lata spędzone na tronie przez Elżbietę zapewniły królestwu Anglii pożądaną stabilność i pomogły wykształcić poczucie tożsamości narodowej.
Elżbieta przyszła na świat 7 września 1533 roku w pałacu Greenwich. Otrzymała ona imię po swoich dwóch babkach: Elżbiecie York oraz Elżbiecie Howard. Dziewczynka była drugim dzieckiem Henryka VIII, które przeżyło okres niemowlęcy. Matką Elżbiety była druga żona Henryka, Anna Boleyn. W momencie narodzin Elżbieta została główną kandydatką do późniejszego objęcia tronu Anglii. Jej przyrodnia starsza siostra, Maria, straciła tę możliwość, gdy Henryk unieważnił swoje małżeństwo z jej matką. Król dokonał unieważnienia ślubu, aby móc ożenić się z Anną. Elżbieta została ochrzczona 10 września 1533 roku, trzy dni po narodzinach. Pierwszą guwernantką Elżbiety była Margaret Bryan, która uważała dziewczynkę za bardzo ułożone i grzeczne dziecko. Drugą jej guwernantką była Catherine Champernowne. Został ona przyjaciółką Elżbiety i była nią do swojej śmierci w roku 1565. Dziewczynka była niezmiernie pojętnym dzieckiem. Dzięki drugiej guwernantce w młodym wieku nauczyła się czterech języków: francuskiego, holenderskiego, włoskiego i hiszpańskiego. W 1544 roku guwernerem Elżbiety został William Grindal. Elżbieta wówczas potrafiła pisać w trzech językach jakimi były: angielski, łacina i język włoski. Pod kierunkiem Grindala Elżbieta uczyniła znaczne postępy również w znajomości języka francuskiego i greckiego. Mając 12 lat Elżbieta potrafiła przetłumaczyć z angielskiego na włoski, łacinę oraz francuski religijne dzieło napisane przez swoją macochę. Od najmłodszych lat oraz przez całe swoje życie Elżbieta tłumaczyła dzieła znanych klasycznych autorów na łacinę i grekę. (Jedno z zaledwie czterech zachowanych angielskich tłumaczeń z wczesnej epoki nowożytnej, zostało potwierdzone jako należące do Elżbiety w 2019 roku, po przeprowadzeniu szczegółowej analizy pisma ręcznego i papieru.) Po śmierci guwernanta w 1548 roku Elżbieta otrzymywała wykształcenie pod kierunkiem guwernera księcia Edwarda, jakim był Roger Ascham. Uważał on, że nauka powinna być wciągająca, a nie powinna być przykrym obowiązkiem. Do czasu kiedy Elżbieta zakończyła formalną edukację w 1550 roku była ona jedną z najlepiej wykształconych kobiet swojego pokolenia. Mówi się, iż pod umierając Elżbieta oprócz wspomnianych wyżej języków potrafiła również posługiwać się językami takimi jak: walijski, kornwalijski, szkocki i irlandzki.
W 1547 roku zmarł ojciec Elżbiety. Mając dziewięćlat, przyrodni brat Elżbiety, Edward VI, został koronowany na króla Anglii. Katarzyna Parr, wdowa po Henryku, wkrótce poślubiła Thomasa Seymoura. Był on pierwszym baronem Seymoura of Sudeley. Małżonkowie przyjęli Elżbietę pod swój dach domu w Chelsea. Tam również Elżbieta była seksualnie wykorzystywana przez Thomasa. Niekiedy Katarzyna również brała udział w tych „zabawach”. Jednak po incydencie, podczas którego, Parr odkryła Elżbietę i Thomasa w uścisku w maju 1548 roku odesłała dziewczynkę z dworu. Edward VI zmarł 6 lipca 1553 roku, mając 15 lat. Jego testament ignorował ustawę o sukcesji korony z 1543 roku. Tym samym wykluczył on z dziedziczenia trony swoje przyrodnie siostry Marię i Elżbietę. Swoją dziedziczką ogłosił on lady Jane Grey. Była to wnuczka młodszej siostry Henryka VIII. Jane została ogłoszona królową przez Radę Królewską. Jednak nowa królowa nie mając poparcia została zdetronizowana po dziewięciu dniach swoich rządów. 3 sierpnia 1553 roku Maria triumfalnie wjechała do Londynu z Elżbietą u swego boku. Jednak początkowa popularność Marii osłabła w 1554 roku, kiedy to ogłosiła ona plan poślubienia Filipa pretendenta do tronu Hiszpanii. 22 maja ego samego roku Maria, obawiając się Elżbiety przeniosła ją z Tower do Wood

Sprawdź również:

Dodaj komentarz jako pierwszy!