Szkice węglem - Szkice węglem – Henryk Sienkiewicz – Charakterystyka

AutorHenryk Sienkiewicz herbu Oszyk urodził się 5 maja 1846 roku, a zmarł 15 listopada 1916 roku. Jego najbardziej znany pseudonim to Litwos. Był nowelistą („Sachem”, „Janko Muzykant”, „Szkice węglem”, „Latarnik”), powieściopisarzem („Quo vadis”, „Krzyżacy”, „Ogniem i mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski”, „W pustyni i w puszczy”) i publicystą. W roku 1905 został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości.Gatunek„Szkice węglem” to nowela – dość krótki jednowątkowy utwór napisany prozą. Tradycyjnie powinien być zwarty kompozycyjnie, mieć wyraźnie zarysowaną akcję, punkt kulminacyjny i puentę. Tu jednak można zauważyć więcej postaci drugoplanowych, dygresje, komentarze odautorskie, podział na rozdziały, mniej skondensowaną akcję. Utwór przypomina trochę niewielkich rozmiarów powieść.Geneza utworu„Szkice węglem” powstały w 1876 roku podczas pobytu Henryka Sienkiewicza w Stanach Zjednoczonych. Pisarz miał możliwość porównać społeczeństwo polskie z amerykańskim. Zestawił polską biedę, bezradność i niewiedzę z amerykańską siłą, aktywnością i działaniem. Porównanie było niekorzystne dla Polaków. Utwór ma też charakter utylitarny i krytykuje ustawę carską o sądach gminnych, a właściwie jej skutki – zasadę nieinterwencji szlachty w sprawy gminy (co mogło być źle wykorzystane i co zostało ukazane w noweli).Czas i miejsce wydarzeńCzas akcji to druga połowa XIX wieku (czasy współczesne autorowi). Wydarzenia rozgrywają się w ciągu kilku dni.Miejscem akcji jest wieś Barania Głowa. Wydarzenia mają miejsce w domu Rzepów, w mieszkaniu Zołzikiewicza, w gospodzie i we we dworze. Część wydarzeń ma miejsce w Osłowicach, mieście powiatowym.Bohaterowie1. Franciszek Burak – wójt wsi Barania Głowa; człowiek prosty; nie umie pisać urzędowych pism; mimo że początkowo nie chce, pomaga Zołzikiewiczowi wciągnąć Rzepę na listę poborową i podstępem wyłudzić jego podpis na dokumencie – w ten sposób ocali swojego syna przed pójściem do wojska (Rzepa nie był objęty tym obowiązkiem, bo miał żonę i dziecko);
2. Zołzikiewicz – młody pisarz gminny; ma dobre zdanie na swój temat; wywyższa się; jest ambitny; myśli o zostaniu podrewizorem lub sędzią; snuje marzenia o romansach; jest intrygantem – przyczynia się do tragedii Rzepów (Rzepowa oddaje mu się, żeby ocalić męża przed wojskiem, a Rzepa zabija ją z zemsty);
3. Wawrzon Rzepa – mąż Marysi; ojciec chłopca; silny, pracowity; drwal; dobry człowiek, który ma wadę – pije i bije żonę; nie potrafi załatwić swojej sprawy i wybronić się przed pójściem do wojska (a nie powinien zostać powołany); morduje żonę za zdradę – nie rozumie, jak wiele zrobiła, żeby mu pomóc;
4. Marysia Rzepowa – żona Wawrzona; matka chłopca; młoda, ładna; kocha swojego męża i synka; odrzuca zaloty Zołzikiewicza; robi wszystko, żeby pomóc mężowi – u nikogo nie znajduje zrozumienia; oddaje się Zołzikiewiczowi; zostaje zamordowana przez zazdrosnego męża;
5. Pan Skorabiewski – właściciel dworu w Baraniej Głowie; załatwia swoje sprawy, dając Zołzikiewiczowi łapówki; nie interesują go sprawy wsi; nie pomaga Rzepowej.TreśćWójt Burak i pisarz Zołzikiewicz siedzą w kancelarii, we wsi Barania Głowa. Natrętne muchy nie poprawiają humoru pisarzowi gminnemu. Wójt prosi go o pomoc przy pisaniu listu urzędowego. Ten odmawia, bo uważa, że jest stworzony do ważniejszych zadań. Po chwili jednak sam pisze pismo w sprawie spisu wojskowego, bo nie podoba mu się to, które odczytał mu wójt. Zołzikiewicz uważa, że pobór do wojska pomógłby pozbyć się ze wsi awanturników. Chciałby wciągnąć na listę Wawrzona Rzepę, co jednak nie jest możliwe, bo ten ma żonę i dziecko. Wójt wie, że Zołzikiewiczowi podoba się Rzepowa. Daje się jednak przekonać, bo Rzepę wpisaliby zamiast syna wójta. Zołzikiewicz idzie do swojego mieszkania w czworakach. Nie odpowiada pobożne pozdrowienia chłopów, zaczepia wiejskie dziewczyny, podsłuchuje rozmowę kobiet o tym, że nie można go przekupić kurą czy jajkami, tylko pieniędzmi. Zołzikiewicz zachodzi do Rzepów i mówi Rzepowej o urzędowej sprawie do jej męża. Pisarz próbuje wymusić na kobiecie pocałunek albo przyjście do niego, ale ta nie chce. Zołzikiewicz zostaje ugryziony przez psa w pośladek. Jest zły i woła, że Rzepa pójdzie do wojska. Gdy mąż wraca, Rzepowa mówi mu o spisie. Rzepa nie przejmuje się tym, ale ma zamiar pójść z łapówką do Zołzikiewicza. Pisarz leży w domu, brudnych, nędznych czworakach. Leczy się po pogryzieniu, czyta romanse i wyobraża sobie, że jest bohaterem powieści. Wygania Rzepę, który do niego przyszedł, zanim poznał cel wizyty. Burak i ławnik Gomuła spotykają się w karczmie z Rzepą. Upijają go i podstępem przekonują do podpisania dokumentów. Wmawiają mu, że chodzi o las, a podsuwają mu (z papierami przychodzi Zołzikiewicz) zgodę na pójście do wojska zamiast syna Buraka. Rzepa zasypia. Rano dowiaduje się, co podpisał i jest przerażony. Żona również rozpacza. Na posiedzeniu sądu gminnego – wśród różnych spraw (czasem odpowiednio pokierowanych przez Zołzikiewicza, który dostał wcześniej łapówkę) – pojawia się sprawa Rzepów. Nieumiejętnie proszą oni o pomoc. W konsekwencji niczego nie załatwiają, a Rzepa trafia do aresztu. Rzepowa idzie do księdza. Ten każe jej być wdzięcznym Bogu za to, że Rzepa odpokutuje swoje winy. Kobieta spotyka młodych ludzi z dworu. Panienka nie chce jej pomóc, ale odsyła ją do ojca. Ten ma gości, więc Rzepowa czeka. Pan też jej nie pomaga. Po wyjściu Rzepy z aresztu żona idzie do naczelnika w Osłowicach. Jest zmęczona drogą, mówi nieskładnie, wygląda na pijaną. W urzędzie nie znajduje pomocy. Droga powrotna kobiety jest niespokojna i trudna. Rzepowa i dziecko rozchorowują się. Rzepa pije, źle traktuje żonę, zraża do siebie ludzi. Rzepowa, za radą karczmarza, idzie do Zołzikiewicza. Oddaje mu się. Niestety, on jej nie pomoże w sprawie męża. Rzepowa mówi o wszystkim Wawrzonowi. Ten ją zabija i podpala zabudowania dworskie. Zołzikiewicz żyje sobie spokojnie i marzy o panience z dworu.ProblematykaUtwór porusza kilka ważnych kwestii społecznych. Problemem jest to, że ludzie biedni, mieszkańcy wsi nie potrafią poradzić sobie w sądach, urzędach. Często nie rozumieją prawa. Nie są wykształceni i nie znajdują sposobu, by się obronić. Nikt im też nie pomaga – ani ksiądz, ani urzędnik, ani pan z dworu. Są wykorzystywani i manipulowani. Tytuł utworu sugeruje, że przedstawiony obrazek jest zaledwie zarysem. Sytuacja z Baraniej Głowy jest przykładem. W innych wsiach i miasteczkach pojawiają się te same problemy. Ustawa carska o nieingerowaniu panów w sprawy gminne okazała się dla nich wygodna. Faktycznie nie zajmują się ludźmi, którzy potrzebują pomocy.Warto też zauważyć nazwy i nazwiska znaczące. Barania Głowa i Osłowice sugerują, jaki poziom intelektualny reprezentują mieszkańcy tych miejscowości. Burak to określenie kogoś bardzo prostego, niezbyt rozgarniętego, niemądrego, a Zołzikiewicz oznacza kogoś złośliwego, podłego. Nazwisko Rzepów wskazuje na ludzi zwykłych, prostych mieszkańców wsi. Dzięki tym wskazówkom łatwo doszukać się głębszego sensu opowieści.

Cała szkoła w Twojej kieszeni

Sprawdź pozostałe wypracowania:

Język polski:

Geografia:

Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Wykryto AdBlocka

Wykryto oprogramowanie od blokowania reklam. Aby korzystać z serwisu, prosimy o wyłączenie go.