Baner-og-lny-306x810-1-min

Balladyna

Baner-og-lny-306x810-1-min

Juliusz Słowacki – o autorze

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Juliusz Słowacki – o autorze, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Juliusz Słowacki urodził się 4 września 1809 roku w Krzemieńcu (miasto obecnie położone na Ukrainie, kiedyś tereny należące do Rzeczpospolitej). Przez swoją twórczość określany jest jako jeden z Wieszczów Narodowych (obok Adama Mickiewicza oraz Zygmunta Krasińskiego’’. Był polskim poetą, przedstawicielem epoki romantyzmu (uważany za jednego z najważniejszych), epistolografem jak również dramaturgiem. Twórca filozofii genezyjskiej (koncepcja ta zastanawiała się nad rolą jednostki jak i całego narodu w historii). Pomimo wczesnej śmierci – odszedł już w wieku zaledwie czterdziestu lat, pozostawił po sobie wiele znakomitych dzieł – wiersze liczone w setkach, listy, trzynaście dramatów, prawie dwadzieścia poematów, a także jedną powieść. Utwory jego często omawiane są w szkołach. W związku z życiem w romantyzmie, w pozycjach przez niego napisanych podejmowane są tematy powiązane z walką narodowowyzwoleńczą – przeszłość narodu oraz przyczyny niewoli, jak również można było dostrzec tematy o charakterze uniwersalnym na przykład egzystencjalnym. W jego twórczości nie brakowało wyobraźni, czy środków stylistycznych. Można tam było dostrzec mistycyzm. Jako liryk popularność zyskał dzięki pieśniom nawiązującym do natury wschodniej – Orientu, jak również słowiańszczyzny oraz źródeł pochodzenia ludowego. Mówi się, że był mistrzem w operowaniu słowem. Miał on ogromny wpływ na poetów tworzących w późniejszych okresach takich jak Młoda Polska i dwudziestolecie międzywojenne – Jana Lechonia, Antoniego Langego i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Ciekawostka: Rok 2009 ogłoszono Rokiem Juliusza Słowackiego. Nigdy nie miał żony. Ze względu na to, iż twórczość Adama Mickiewicza sprawiała, że biedny zawsze pozostawał w jego cieniu, wieszcz został doceniony dopiero po śmierci – na przełomie XIX i XX wieku. W wieku trzech latek razem z rodziną przeprowadził się do Wilna. Tam po dwóch latach, w wyniku walki z gruźlicą, zmarł jego ojciec. Jego matka, po otrzymaniu spadku po ukochanym, zadecydowała o powrocie razem z synkiem do miasta, w którym ten się urodził. Dzięki licznym znajomościom, wyszła za mąż po raz drugi. Rodzicielka młodego wówczas Słowackiego prowadziła coś podobnego do salonu literackiego. Dzięki temu chłopak w okresie dzieciństwa jak i dorastania miał kontakty z ówczesną elitą intelektualną. Istotne były zwłaszcza znajomości z kręgu Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego. Tak właśnie Juliusz poznał swoją pierwszą miłość – Ludwikę Śniadecką, jednak niewiasta nie odwzajemnia�

Zobacz więcej o autorze

Romantyzm – o epoce

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Romantyzm – o epoce, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Podstawowe informacje:
Romantyzm jest epoką, która rozpoczęła się w Europie w 1789 (osiemnasty wiek) i był spowodowany rewolucją francuską rozpoczętą w imię oświeceniowych haseł dotyczących wolności, braterstwa jak również równości. Był on też spowodowany wojnami napoleońskimi. Narodził się w Niemczech oraz Anglii, gdzie poglądy kształtowały się powoli, stopniowo. W Polsce natomiast za początek przyjmuje się rok wydania pierwszego tomu poezji autorstwa Adama Mickiewicza – 1822 rok (dziewiętnasty wiek). Były to ,,Ballady i romanse’’. Okres ten był pewnego rodzaju buntem przeciwko sztywnym zasadom dotyczącym życia poszczególnych grup społecznych (arystokracja, mieszczaństwo). Z drugiej jednak strony była to kontynuacja oświeceniowej nowoczesności – popierał indywidualizm. Trzeba też zaznaczyć, że powracał również do religii, które były przed chrześcijaństwem oraz odnawiał, rekonstruował mitologie takie jak germańska, słowiańska oraz celtycka.

Określenie, skąd pochodzi nazwa epoki jest dość skomplikowane i nie jest do końca znane. Ten sam rdzeń, podstawa występuje w wyrazach romański (język bądź styl między innymi włoski, hiszpański, francuski), romanca, czyli liryczna opowieść ze średniowiecza oraz romans (dawniej forma przygodowej
opowieści).

W tym okresie wierzono, że są dwa światy – widzialny (materialny, namacalny, w którym człowiek żyje) oraz duchowy, który można poznać jedynie poprzez śmierć lub ewentualny kontakt z zjawami.

W romantyzmie ludzie tęsknili za beztroskim światem, wolnym od wojen i konfliktów, szukali miłości idealnej – takiej, że kocha się osobę od samego początku do końca (śmierci). Gdzie nie istnieje takie coś jak zdrada. Kochankowie są zapatrzeni w siebie i świata poza sobą nie widzą. Fascynowała ich średniowieczna kultura.

Do głównych pisarzy romantyzmu zaliczamy:
– Cypriana Kamila Norwida
– Zygmunta Krasińskiego
– Adama Mickiewicza
– Juliusza Słowackiego
– Józefa Ignacego Kraszewskiego
– Johanna Wolfganga Goethego

Trzeba pamiętać, że romantyzm przeciwstawiał się epoce oświecenia – nie tolerował, negował wcześniejszy kult nauki. Nie uważał, że metodą, którą można poznawać i opisywać świat jest rozum oraz wcześniej uznawana nauka.

Do najważniejszych tematów zaliczamy:
walkę o wolność – jako przykład można podać ,,Konrada Wallenroda”. Tytułowy bohater podstępem starał się odzyskać wolność dla ojczyzny
sfera duchowy, fantazji – pojawiają się duchy, zjawy (na przykład ,,Dziady część druga). Ludzie mają kontakt z światem nadprzyrodzonym. W tej epoce był to najważniejszy cel do poznania i zrozumienia
miłość romantyczną – jest ona nieszczęśliwa, często w jej wyniku popełnia się samobójstwo
naturę – w wielu przypadkach można zaliczyć ją do bohaterów danego utworu ze względu na jej zachowanie oraz liczne uosobienia z nią związane
orientalizm – szczególnie jest on widoczny w cyklu zatytułowanym ,,Sonety krymskie’’. Jest to orientalny – typowy obraz dla danego regionu – półwyspu krymskiego.

Do najważniejszych dzieł zaliczamy:
,,Konrada Wallenroda’’ (powieść poetycka) – Adam Mickiewicz
,,Ballady i romanse’’ (ballady)- Adam Mickiewicz
,,Pan Tadeusz’’ (epopeja)– Adam Mickiewicz
,,Dziady’’ (dramat romantyczny) – Adam Mickiewicz
,,Sonety krymskie’’ (cykl sonetów) – Adam Mickiewicz
,,Kordian’’ (dramat romantyczny) – Juliusz Słowacki
,,Balladyna’’ (tragedia) – Juliusz Słowacki
,,Nie-Boska Komedia’’ – Zygmunt Krasiński
,,Testament mój’’ (testament poetycki) – Juliusz Słowacki
,,Grób Agamemnona’’ (wiersz) – Juliusz Słowacki
,,Zemst’’ (komedia) – Aleksander Fredro
cykl ,,Vade-mecum’’ – Cyprian Kamil Norwid
,,Cierpienia młodego Wertera’’ – Johann Wolfgang Goethe

Pojęcia ważne w romantyzmie:

ludowość – literatura skupiała się na życiu prostych ludzi. Ich codzienne zachowania oraz zwyczaje fascynowały najbardziej. Często idealizowano tamtejsze życie. Zainteresowanie to było determinowane kilkoma czynnikami. Przede wszystkim poszukiwano czegoś, co przekraczałoby sztywne zasady, ramy kanonu, nie byłoby w centrum zainteresowania lecz znajdowałoby się na prowincji, czy też tak zwanym marginesie. Było to skupienie na wartościach lokalnych. Wieś z swoją własną kulturą oraz małymi tajemnicami była zatem idealna dla ówczesnych autorów. Po drugie narodziła się koncepcja narodu jako wspólnoty, o istnieniu której decyduje dusza narodu, a nie twarde granice państwa. Z tego względu szukano korzeni, pierwotnych obyczajów, które znajdowano w prostego ludu. Ceniono zatem proste, zrozumiałe dla tej warstwy społecznej słownictwo oraz zwyczajną tematykę.

mesjanizm – przekonanie o posłannictwie na przykład, że poeta jest wysłannikiem Bożym, dostał od niego dar tworzenia. Może to również dotyczyć całego narodu szczególnie Polaków. W ,,Dziadach’’ ukazane jest cierpienie Polski znajdującej się pod zaborami. Pojęcie pochodzi od Boga – Mesjasza.

historyzm – inspiracje czerpane były z historii własnego narodu, szczególnie popularne było w tamtym czasie średniowiecze ze względu na fakt, iż w tamtych czasach miały miejsce największe sukcesy ojczyzny. Interesowano się jego kolorytem oraz prawami. Twórcą nowoczesnego historyzmu był pisarz angielski – Walter Scott żyjący na przełomie osiemnastego i dziewiętnastego wieku. Pełniło to rolę odskoczni od racjonalizmu postulowanego w epoce oświecenia. Najbardziej widać historyzm w poezji Cypriana Kamila Norwida

mistycyzm – możliwość uzyskania kontaktu z istotami pozaziemskimi – duchy, zjawy, widma, bóstwa. Stawiano wyżej poznawanie duchowe, intuicyjne niż rozumowe. Autorzy tamtego okresu wierzyli, że dzięki wystarczająco silnemu uczuciu, głębokiej wierze religijnej oraz intuicji możliwe jest częściowe, bądź nawet całkowite połączenie się z naturą oraz Bogiem.

indywidualizm – cecha bohaterów romantycznych. Byli oni odosobnieni od reszty społeczeństwa, głównie przez często nietypowe zachowania. Mieli poczucie odrębności. Przekonani byli o własnej wyjątkowości, że zostali stworzeni do wyższych celów, a ich z

Geneza

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Geneza, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

BALLADYNA – gatunek i geneza utworu

„Balladyna” została napisana po powstaniu listopadowym. Wtedy, gdy we Francji kształtowała się polska emigracja. To skłaniało twórców do pesymistycznego nastroju w swoich dziełach. Pisarze stawiali pytania o sens dziejów historycznych. Był to kluczowy temat polskiego Romantyzmu.
Na powstanie „Balladyny” duży wpływ miały na pewno studia Juliusza Słowackiego nad pismami teoretyków i filozofów niemieckich. Słowacki bardzo zainteresował się pojęciem ironii romantycznej. Pierwsze p

Czas i miejsce akcji

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Czas i miejsce akcji, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Akcja utworu rozgrywa się – jak możemy się dowiedzieć ze wstępu – „za czasów bajecznych, koło jeziora Gopła”. Trwa cztery dni – tę informację możemy pozyskać z didaskaliów, ale przydatna jest też wypowiedź Filona, który przyniósł ciało Aliny do zamku i powiedział, że minęły trzy noce i trzy dni od czasu jej śmierci: „Trzy razy księżyc i gwiazdy pobladły (Przed Apollinem)”.
1) Akt I rozgrywa się pod osłoną nocy. 2) Akt drugi, podczas którego ma miejsce zbieranie malin i zabójstwo Aliny, rozgrywa się następnego dnia. 3) Akt trzeci rozgrywa się dzień po ślubie Kirkora z Balladyną. Tego dnia Balladyna przychodzi do chatki Pustelnika. 4) Akt czwarty rozgrywa się nocą tego samego dnia. Wtedy na zamku odbywa się uczta, a Balladyna wyrzuca matkę z zamku i zabija Grabca. 5) Akt piąty – czwartego dnia akcji toczy się walka o koronę Lecha. Ginie Kirkor i Kostryn. Jest to także dzień śmierci Balladyny.
Akcja Balladyny rozgrywa się za czasów Popiela III, który został wygnany przez swojego brata – Popiela IV – a następnie stał

Bohaterowie

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Bohaterowie, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

„BALLADYNA”
Bohaterowie główni:
Balladyna – tytułowa, a zarazem główna bohaterka dramatu. Jest córką ubogiej kobiety mieszkającej w chatce w lesie. Jest piękną i młodą kobietą. Matka nazywa ją czasami Balladyną dlatego, że ma bardzo bladą cerę i jasną karnację. Balladyna nie ma dobrego usposobienia. Dla najbliższych, matki i siostry jest wymagająca i oschła. W dalszej części utworu bohaterka nie liczy się z cudzym cierpieniem ani z krzywdami, które wyrządza innym. Już w pierwszej chwili pokazuje swoje negatywne cechy charakteru. Jest fałszywa i zadań władzy. Jest nieugięta w walce o władzę i tron. Wiedziała, że nie wygra z Aliną w zbieraniu malin. Nie było dla niej ważne, że są siostrami. Balladyna postanowiła zabić Alinę. W ten sposób zdobyła Kirkora i upragnioną władzę. Balladyna od początku miała w sobie ziarnko zła, które z każdą złą chwilą nabierało mocy, a ona stawała się bardziej nieprzewidywalna. Jednak miała w sobie resztki ludzkich odruchów. Zabicie siostry wywarło w niej ogromną refleksję. Od tamtej chwili była dręczona wyrzutami sumienia. Zbrodnia, która popełniła bohaterka miała wpływ na jej dalszą osobowość. Pierwsza zbrodnia, podobnie jak w przypadku Makbeta Szekspira, pociąga za sobą kolejną zbrodnię.
Kirkor – młody władca zamku, hrabia. Jest postacią męską. Z wyglądu zdradza, że jest silny i odważny. Jest otwarty na ludzi i ma szacunek dla ludzi prostych. Za radą Pustelnika szuka żony wśród ubogich dziewcząt. Bohater jest szlachetny. Poszukuje sprawiedliwości i szanuje prawo, dlatego po pokonaniu Popiela IV nie żąda korony, ale pragnie przekazać ją prawowitemu władcy. Za myślą Pustelnika chce zaprowadzić porządek w królestwie. Jednak się mu to nie udaje. Zostaje zgładzony przez Balladynę.
Bohaterowie poboczni:
Alina – młodsza siostra Balladyny. Ma subtelną i delikatną twarz. Bardzo kocha swoją matkę i siostrę. Jest

Streszczenie

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Streszczenie, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

„Balladyna” – streszczenie

Historia rozpoczyna się w momencie odwiedzin Kirkora u Pustelnika. Zagubiony władca szuka u pustelnika rad co do jego przyszłego małżeństwa. Nawiązuje się między nimi rozmowa o władzy, którą pustelnik (Popiel III) sprawował. Opowiada mu o morderstwie jego trójki dzieci, opowiedział mu również o krwawych i brutalnych rządach jego następcy – Popiela IV – oraz o wzięciu ze sobą potężnej korony Lecha. Na końcu pustelnik radzi hrabiemu, by szukał żony w wiejskiej chacie, niżeli w pałacu. W międzyczasie na jeziorze Gopło dwójka sług – Skierka i Chochlik – spotykają się ze swoją panią – Goplaną, nimfą jeziora Gopło. Obudzona z okresu hibernacji nimfa rozpamiętuje człowieka, którego uratowała z przerębla w zimie – Grabca – oraz zaczyna się w nim zakochiwać. Niestety, Grabiec jest kochankiem niedaleko mieszkającej Balladyny. Goplana, zaślepiona miłością do Grabca, wydaje polecenia swoim sługom, które mają na celu rozstanie się Balladyny i Grabca. Postanawia za pomocą Skierki skierować króla Kirkora do domu Balladyny, a Chochlik ma prowadzić Grabca po lesie przez całą noc.
Już pod wieczór z pola wraca stara Wdowa oraz jej dwie córki – Alina i Balladyna. Podczas rozmowy w chacie zauważają, iż do ich chaty zbliża się Kirkor. Hrabia za pomocą czarów Skierki zakochuje się w obu dziewczynach, lecz nie wie, którą ma wybrać za żonę. Wdowa wpada na pomysł, by o świcie córki poszły zbierać maliny w lesie, a ta która pierwsza uzbiera cały, gliniany dzban malin, zostanie żona Kirkora. Wszyscy zgadzają się na ten pomysł i idą spać. W nocy, gdy Goplana dowiedziała się, iż jej ukochany pomimo chodzenia po lesie spotkał się z Balladyną, postanawia zamienić go w wierzbę. Za to już o wczesnym poranku Kirkor z Wdową usiadł na ganku, a Siostry poszły zbierać maliny. Gdy Alina pierwsza uzbierała dzbanek malin, Balladyna pod wpływem impulsu i zazdrości, podczas kłótni z siostrą, zabija ją nożem. Pozostawione ciało w lesie odnajduje Filon, który zakochuje się w nieżyjącej już Alinie. Balladyna po pewnym czasie wraca na miejsce zbrodni, lecz nie zastaje już ciała. Goplana przemawia do niej głosem zmarłej siostry, przeklinając ją, co naznacza jej czoło Kainowym Piętnem. Balladyna wraca do chaty i opowiada hrabiemu o tym, jak jej siostra uciekła z kochankiem. W taki oto sposób Balladyna przygotowuje się do ślubu. Ubrana w niecodzienną chustę na czole bierze ślub i udaje się do zamku.
Balladyna już w zamku dowiaduje się od Fon Kostryna, iż jej mąż pojechał odzyskać władzę dla króla Popiela III. Dręczona wyrzutami sumienia, zamyka w wieży matkę, której na zamkowych pałacach się wstydzi, i nie spotyka się z ludźmi którzy przyszli odwiedzić Wdowę.
Kirkor zmierza ponownie do chaty pustelnika, który pokazuje mu koronę Lecha. Stary Popiel daje również radę dla Kirkora by wysłał skrzynie z bezwzględnym zakazem jej otwierania, jako test wierności i lojalności dla Balladyny. W niedługim czasie u pustelnika zjawia się również

Plan wydarzeń

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Plan wydarzeń, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

„Balladyna” – PLAN WYDARZEŃ:
1. Spotkanie Kirkora z pustelnikiem nad jeziorem Gopło.

2. Rozmowa o przyszłej żonie Kirkora oraz o koronie królów.

3. Zakończenie okresu hibernacji nimfy Goplany.

4. Wspominanie Grabca.

5. Wydanie rozkazów Skierce i Chochlikowi.

6. Powrót Balladyny, Aliny i Wdowy z pola.

7. Wizyta Hrabiego Kirkora w chacie Wdowy.

8. Miłość Kirkora w stosunku do obu sióstr.

9. Wpadnięcie na pomysł, dzięki pomocy Skierki, aby rozstrzygnąć sprawę „Malinowym konkursem”

10. Wyjście dziewcząt do lasu o świcie.

11. Zabicie Aliny, w szale złości i zazdrości, przez Balladynę.

12. Powrót do chaty i oznajmienie Kirkorowi o wymyślonej ucieczce Aliny z kochankiem.

13. Przygotowania do ślubu i zakrycie na czole Balladyny znamienia Kaina – znaku zabójców.

14. Znalezienie ciała Aliny i zakochanie się w niej przez Filona.

15. Udanie się do pustelnika w celu przywróceniu jej do życia.

16. Dostarczenie informacji, już na zamku, dla Balladyny, o walkach jej męża, by zwrócić władzę Popielowi III.

17. Poczucie wstydu Balladyny spowodowany matką oraz zamknięcie matki w wieży.

18. Odwiedziny Kirkora u Pu

Problematyka

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Problematyka, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

BALLADYNA – problematyka
Cały utwór składa się z pięciu aktów, podzielonych na sceny. Na początku jednak autor zamieścił list dedykacyjny, którego adresatem jest Zygmunt Krasiński. Dramat zakończony jest Epilogiem, w którym przedstawiono rozmowę publiczności z kronikarzem.W dramacie Juliusza Słowackiego znajduje się kilka wątków takich jak: dzieje Balladyny (wątek główny), nieszczęsny los jej siostry – Aliny (wątek poboczny), historia Kirkora, tragedia spotykające matkę dziewcząt – Wdowę, miłość Filona do Aliny, a także wątek, który dotyczy korony Popielów.„Balladyna” to dramat, w którym autor Juliusz Słowacki pisze o funkcjonowaniu na całym świecie DOBRA i ZŁA.
Przedstawił także wędrowne motywy winy, kary oraz władzy:
Wina, uznawana również za zbrodnię, zawsze wychodzi na jaw, tak jak prawda. Zawsze też osoba popełniającą ją zostaje ukarana, czy to przez człowieka, czy na końcu swojego życia przez Pana Boga w sądzie ostatecznym. Czasami zdarza się nawet tak, że za popełnione zbrodnie człowiek zostanie ukarany przez siły nadprzyrodzone.

Kara, prędzej czy później człowiek i tak zostaje skazany zazwyczaj na cierpienie, a nawet na śmierć. Jest niemożliwa do uniknięcia.

Władza, niestety idzie w parze ze złem. Z biegiem czasu osoba, która ma władzę lub bardzo jej pragnie, ciągle będzie dążyć do jak największego posiadania jej, przez co w końcu stanie się przestępcą.

Pisarz w swoim utworze wykorzystał też liczne wątki, które znane są z baśni. Jednym z nich jest właśnie podział bohaterów na tych dobrych i złych.
Bohaterowie dobrzy to: Alina, Wdowa, Kirkor i Pustelnik, a ci źli to przede wszystkim Balladyna, ale równie

Rodzaj i gatunek

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Rodzaj i gatunek, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Motywy

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Motywy, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!
Baner-og-lny-724x146-min

Sprawdź pozostałe wypracowania:

Język polski:

Geografia: