Nie-Boska komedia - Nie-Boska komedia – Zygmunt Krasiński – Streszczenie szczegółowe

I. Część pierwsza
Wprowadzenie
Wyrażone są tu cierpienia autora. Pisarz pokazuje poezję z dwóch perspektyw – jako źródło cierpienia i jako błogosławieństwo.
Osoby: Anioł Stróż
Anioł Stróż zsyła poecie kobietę dobrą i skromną, która ma stać się jego żoną. Niewiasta ma mu urodzić dziecko. Mężczyzna obiecuje ją kochać, a ona obiecuje być mu wierną. Przed swoim odejściem duch dodaje: „błogosławiony pośród stworzeń, kto ma serce”.
Osoby: Chór Złych Duchów
Złe duchy powołują do życia, czy też może lepiej – do istnienia – widmo, które ma dla poety być widoczne jako nieprzeciętnej urody dama. Ma ona stać się jego kochanką, owinąć sobie wokół palca i zniewolić go. Dodatkowo duchy wysyłają widmo sławy (to orzeł w podeszłym wieku, wypchany w piekle) i natury – „spróchniały obraz Edenu”. One również mają pomóc marze.
Miejsce: wieś, a w niej widoczny jest kościół
Osoby: Anioł Stróż
Anioł unosi się ponad kościołem i obiecuje poecie łaskę i swoją opiekę pod warunkiem, iż ten dotrzyma przysięgi małżeńskiej.
Miejsce: wnętrze kościoła
Osoby: Ksiądz, Panna Młoda, Pan Młody, świadkowie
Kapłan udziela parze młodej ślubu. Kiedy obrzęd dobiega końca, Mąż pozostaje jeszcze przez krótki czas sam w świątyni i rozmyśla o tym, iż znalazł kobietę swoich marzeń. Mówi: „Zstąpiłem do ziemskich ślubów, bom znalazł tę, o której marzyłem – przekleństwo mojej głowie, jeśli ją kiedykolwiek kochać przestanę”. Jest nieświadomy tego, że wypowiadając te myśli, rzuca na siebie przekleństwo, jeżeli kiedykolwiek w przyszłości porzuci małżonkę.
Miejsce: przepięknie przystrojona komnata weselna, w której odbywa się bal i gra głośna muzyka
Osoby: Panna Młoda, Pan Młody, goście weselni
Odbywa się wesele pary młodej. Pan Młody zachwyca się z gracją poruszającą się w tańcu Panną Młodą i prosi ją, aby zignorowała zmęczenie jeszcze na chwilę i zatańczyła kolejny raz, żeby mężczyzna mógł dłużej napawać się jej cudownym wyglądem.
Miejsce: ogród i cmentarz
Osoby: Duch Zły pod postacią Dziewicy
Widmo przelatuje w środku nocy nad pobliskim cmentarzem i w trakcie lotu zbiera kwiatki oraz wdzięki „umarłych dziewic” (włosy, suknia, oczy) i się nimi przystraja.
Miejsce: pokój sypialny w pałacu
Osoby: Mąż, Żona, Dziewica
Nadal trwa noc. Młoda para śpi. Mężczyzna spotyka we śnie Dziewicę. Budzi się gwałtownie i zauważa, iż nadal znajduje się obok swojej żony, jednak dziwna postać wcale nie znika i nadal jest obecna w komnacie. Mara oświadcza mężczyźnie, że ją zdradził. Mąż szybko dokonuje analizy obu niewiast i z niechęcią i pewnym żalem przyznaje: „Przeklęta niech będzie chwila, w której pojąłem kobietę, w której opuściłem kochankę lat młodych, myśl myśli moich, duszę duszy mojej…’’. Oznacza to, iż przeklina on swój własny ślub. Zjawa ulatnia się. Budzi się żona i zauważa Męża bladego, trapionego jakimś niepokojem, którym ten się z nią nie dzieli. Mężczyzna prosi ją o pozostanie w łóżku, a sam zaś kieruje swoje kroki do ogrodu.
Miejsce: ogród
Osoby: Mąż, Dziewica, Głos kobiecy (jest to głos żony)
Mąż narzeka na swoje odrętwienie. Według niego miało ono początek wraz z dniem jego ślubu. Ma sobie za złe, że związał się sakramentalnie z kobietą, której nie kocha. Obok niego niespodziewanie pojawia się Dziewica. Od razu rozpoczyna z nią rozmowę i składa obietnicę słowami „O każdej chwili twoim jestem”. Prosi ją, aby zabrała go ze sobą. Widmo znika. W oddali słychać głos Żony. Kobieta pozostawiona samotnie w pałacu prosi męża, żeby wrócił już do łóżka.
Miejsce: salon
Osoby: Mąż, Żona, Dziewica
W kącie pokoju stoi kolebka ze śpiącym dzieckiem pary. Żona opisuje Mężowi przygotowania, jakie do tej pory zrobiła w związku ze zbliżającym się chrztem dzieciątka. Zaniepokojona zachowaniem męża i tym, że jego stosunek do niej się zmienił, dopytuje, co jest tego powodem. Nie może zrozumieć, dlaczego uczucia męża niespodziewanie uległy ochłodzeniu, ani tym bardziej, co miało na to wpływ. Mężczyzna stara się uniknąć zadawanych mu pytań i udziela pełnych obojętności odpowiedzi. Zdesperowana kobieta prosi go, aby obiecał, iż nie opuści jej ani dziecka i w tym samym czasie bierze niemowlę na ręce. Nagle za oknem rozlega się grzmot i zrywa się burza. Pojawia się muzyka. W tej samej chwili w salonie, w którym stoi małżeństwo, pojawia się Dziewica. Zarówno Żona, jak i Mąż są w stanie ją dostrzec, jednak z zupełnie różnych perspektyw. Kobieta widzi jej prawdziwe oblicze – trupią i brzydką zjawę, która roztacza wokół siebie charakterystyczny zapach siarki. Widmo zaczyna zachęcać mężczyznę do porzucenia swojej małżonki i domu, co on bez najmniejszego wahania wykonuje, gdyż widzi w nim cudownej urody pannę. Nie zważa na prośby i błagania niewiasty. Ta po jego wyjściu mężczyzny pada zemdlona na podłogę.
Miejsce: sala, gdzie odbywa się chrzest
Osoby: Ojciec Beniamin, Żona, mamka z dzieckiem, Rodzice Chrzestni, Goście
Ksiądz udziela sakramentu chrztu malutkiemu Jerzemu Stanisławowi. Zaproszeni na uroczystość goście dostrzegają brak obecności Hrabiego i niepokojące zachowanie Żony. Kobieta jest niesamowicie blada i lada chwila może zemdleć, jednak podchodzi do synka i błogosławi go. Mówi na głos, iż chciałaby, aby dziecko zostało poetą. Miało to zapewnić mu miłość ojca, a matce przebaczenie męża. Po wypowiedzeniu tych słów mdleje i zostaje wyniesiona. Goście również zbierają się do wyjścia, by chwilę później opuścić dom.
Miejsce: piękna okolica, wzgórza, lasy, w oddali widać zarysy gór
Osoby: Mąż, Dziewica
Mąż, przekonany o słuszności podjętej decyzji, wytrwale podąża za widmem.
Miejsce: góry, przepaść nad morzem
Osoby: Mąż, Dziewica, Anioł Stróż, Zły Duch
Mężczyzna dalej podąża za Dziewicą. W pewnej chwili dostrzega, że od widma oddziela go ogromnych rozmiarów przepaść. Dopiero teraz widzi, jak piękna kobieta, za którą tak uparcie szedł, przemienia się w okropnie wyglądającego trupa. Dociera do niego również obietnica, którą jej dał, mówiąca o pozostaniu z nią. Złe duchy naśmiewają się i starają się popchnąć Męża w przepaść – otchłań piekła. Na pomoc spieszy mu jednak Anioł Stróż. Ten każe mu powrócić jak najszybciej do domu i kochać swojego pozostawionego synka. Warto tu również podkreślić, iż Anioł pojawia się dokładnie w momencie, kiedy głowę dziecka polano wodą święconą.
Miejsce: salon
Osoby: Mąż, Sługa
Mąż powraca do domu. Kiedy dotarł tam, dowiedział się, iż jego żona odwieziona została do domu wariatów. Na początku nie jest w stanie to uwierzyć. Przeszukuje komnaty, bo łudzi się, że ją znajdzie. Kiedy uzmysławia sobie, iż ona rzeczywiście tam obecnie przebywa, jedzie tam.
Miejsce: dom obłąkanych
Osoby: Żona Doktora, Mąż
Mąż podaje się za przyjaciela męża swojej Żony i dzięki temu zostaje zaprowadzony do pokoju, gdzie przebywa chora kobieta. Wcześniej dowiaduje się o jej bardzo ciężkim stanie.
Miejsce: pokój
Osoby: Mąż, Żona, Doktor, Żona Doktora, kobiety
Mężczyzna zostaje sam na sam z chorą Marią. Ich rozmowę raz na jakiś czas przerywają głosy wydawane przez obłąkanych. Dochodzą one z każdego miejsca – zza ścian, spod podłogi i z sufitu. Żona rozpoznaje swojego małżonka, jednak jest niezwykle osłabiona. Zdradza mu, że wybłagała u Boga łaskę – „stała się poetą”. Później dodała, iż ich synek również nim w przyszłości będzie. Po chwili wchodzi Doktor i oznajmia zgon niewiasty.
II. Część druga
Wprowadzenie
Poeta charakteryzuje czytelnikowi postać kilkuletniego już Orcia. Chłopiec jest niezwykle spokojnym i słodkim dzieckiem. Każdy, kto go tylko spotkał, zachwycał się nim. Wróżono mu cudowną przyszłość. Jedynie jego ojciec się nie odzywa i spogląda ponurym wzrokiem. W jego oczach czasem zakręci mu się łza, gdyż dostrzega, iż dusza chłopczyka skażona jest poetyckim natchnieniem. Zamiast się bawić, kilkuletni maluch momentami popada w głębokie zamyślenie, które nie jest typowe dla osób w tak młodym wieku.
Miejsce: cmentarz
Osoby: Mąż, Orcio
Ojciec wraz z dzieckiem modlą się za duszę zmarłej dziesięć lat temu matki chłopczyka. Orcio jednak nieustannie zmienia słowa wypowiadanej modlitwy. Ojciec upomina go i prosi, aby wypowiadał te słowa, których go nauczono. Ten jednak twierdzi, że one bolą go w głowie i musi je inaczej wypowiadać. Zwierza się ojcu, iż często udaje mu się widywać swoją matkę. Ta do niego przemawia. Dziecko powtarza rodzicielowi to, co usłyszał od ducha. To powoduje w mężczyźnie przypływ rozpaczy. Hrabia błaga Boga, aby ten nie odbierał rozumu Orciowi i nie skazywał go na zbyt wczesną śmierć, którą mogłyby spowodować wizje poetyckie, gdyż psychika dziecka jest słaba i nie udźwignęłaby ich. Mąż odchodzi razem z synem.
Osoby: Filozof, Mąż, damy i kawalerowie
Filozof spaceruje w towarzystwie Męża i innych ludzi. Przy okazji wygłasza swój pogląd dotyczący przemian na świecie spowodowanych gwałtownymi przewrotami i rewolucjami. Hrabia przyrównuje to stwierdzenie do spróchniałego drzewa, które pomimo wypuszczania wciąż nowych, młodych gałązek i tak niedługo całkowicie zwiędnie, ulegnie zagładzie.
Miejsce: wąwóz między górami
Osoby: Mąż, Mefisto, Orzeł, Anioł Stróż
Mąż dochodzi do wniosku, iż jego poszukiwania i dociekania, które pochłonęły całe jego dotychczasowe życie, okazały się całkowicie bezsensowne. Twierdzi tak, gdyż nie ma w sobie uczuć. Nie odczuwa żądzy, miłości ani wiary. Anioł Stróż pokazuje mu drogę oraz podpowiada, aby ten poprosił o pomoc biednych ludzi. W tej samej chwili ukazuje się Mefisto i zagłusza on głos ducha. Kiedy znika, pojawia się ogromnych rozmiarów czarny orzeł. Zwierzę zachęca Hrabiego do walki bez ustępstw. Kolejny raz zapewnia, iż da mu chwałę i doprowadzi do zwycięstwa. Mężczyzna zostaje sam i po krótkim monologu odchodzi.
Miejsce: pokój
Osoby: Mąż, Lekarz, OrcioOrcio ma czternaście lat. Choruje na oczy, do tego stopnia, iż lekarz wezwany przez Hrabiego oświadcza, że niedługo chłopczyk straci całkowicie wzrok i nie ma możliwości, żeby temu zaradzić i zatrzymać rozwój choroby. Ojciec ogromnie to przeżywa. Jest zrozpaczony. Po wyjściu doktora mężczyzna chce się pomodlić, jednak ani Szatan, ani Bóg nie reagują na jego słowa. Jakiś głos podpowiada mu, iż dziecko zostało poetą, więc czego można jeszcze więcej chcieć.
Osoby: Lekarz, Ojciec Chrzestny, Mąż
Mąż wzywa późnym wieczorem Lekarza. Ma nadzieję, iż ten pomoże dziecku, gdyż dziwnie się zachowuje. Miał tu na myśli budzenie się chłopca około godziny dwunastej i mówienie przez sen. Od Ojca Chrzestnego doktor dowiaduje się, że matka Orcia była chora psychicznie i zmarła w obłąkaniu.
Miejsce: pokój sypialny
Osoby: Lekarz, Mąż, Ojciec Chrzestny, Służąca, Krewni, Mamka, Orcio
Osoby zebrane w sypialni Orcia obserwują jego nietypowe zachowanie. Chłopczyk chodzi po pokoju. Zwraca się do ciemności, które go otaczają, a następnie do zmarłej matki. Lekarz twierdzi, że dziecko cierpi na „pomieszanie zmysłów, połączone z nadzwyczajną drażliwością nerwów”. Zebrani rozchodzą się. Budzi się Orcio. Jego ojciec odprowadza go z powrotem do łóżeczka i obiecuje malcowi odzyskanie wzroku, chociaż podświadomie wie, że w ten sposób oszukuje nie tylko siebie, ale też synka. Po ponownym uśpieniu chłopca Hrabia błogosławi go, gdyż „nic więcej dać mu nie może, ni szczęścia, ni światła, ni sławy”. Następnie użala się nad losem prawie niewidomego synka. Zastanawia się też, co z nim będzie, kiedy on pójdzie walczyć.
III. Część trzecia
Wprowadzenie
Autor pokazuje tłum nędznych, obdartych i pijanych ludzi, którzy oczekują nadejścia swojego przywódcy. Po chwili pojawia się wyczekiwana przez nich osoba – Pankracy. Zebrani wsłuchują się w jego słowa. Zdaje się, iż mężczyzna doskonale umie panować nad tłumem.
Miejsce: szałas
Osoby: Przechrzta, Leonard, Chór Przechrztów
W szałasie zbiera się tłum osób wyznających judaizm (są to Żydzi). W celu zjednania sobie chrześcijan przyjęli chrzest, wyrzekając się tym samym swojej religii. Stąd też wzięło się nazywanie ich przechrztami. Rozpoczynają przygotowania mające na celu zemstę na chrześcijanach. Niezwykle raduje ich wizja nadchodzącej klęski tego wyznania. Wchodzi Leonard i wzywa do siebie wodza rewolucji – Pankracego. Po chwili dwójka mężczyzn wychodzi.
Miejsce: namiot
Osoby: Pankracy, Leonard, Przechrzta
Leonard przyprowadza Żyda. Pankracy wysyła Przechrztę do Hrabiego Henryka. Miał on go prosić o pilne spotkanie. Po wyjściu mężczyzny Leonard bardzo gwałtownie reaguje na wiadomość o spotkaniu w tajemnicy. Jest on bowiem przeciwnikiem wszelkich układów. Wódz zastanawia się nad sensem działania. Osoba, jaką jest Henryk, wywiera na nim ogromne wrażenie, gdyż dostrzega w nim również poetę. Ma zamiar go poznać. Widzi w nim ducha równego sobie.
Miejsce: obóz rewolucjonistów zlokalizowany na polanie leśnej
Osoby: Mąż, Przechrzta, Dziewczyna, Lokaje, Kamerdyner, Chór Rzeźników, Kobieta, Bianchetti, Rzemieślnik, Chór Chłopów
Mąż ubrany jest bardzo podobnie do rewolucjonistów (czerwona czapka na głowie i czarny płaszcz). Przechrzta oprowadza go po obozowisku. Mężczyźni podchodzą do różnych grup, które się bawią lub też ucztują. Dookoła słychać przekleństwa skierowane do panów i przysięgi krwawego odwetu za krzywdy, jakie wyrządzono im z rąk ich panów. Ludzie ci pragną również zerwać ze starym porządkiem i odrzucić wszystko, co w jakikolwiek sposób mogłoby przypominać o przeszłości. To dotyczyło również religii i praw moralnych.
Miejsce: inna część boru. W oddali widoczne wzgórze.
Osoby: Mąż, Przechrzta, Dziewica, Leonard, Chór Niewiast, Chór Mężów, Zabójcy, Herman (Syn Filozofa), Chór Kapłanów, Chór Filozofów, Dziewczyny, Dzieci, Chór Artystów, Chór Duchów, lud
Mąż dochodzi do miejsca, gdzie Leonard wygłasza przemowę skierowaną do buntowników. Po drodze przechodzi obok zburzonego kościoła oraz zniszczonego cmentarza. Leonard oznajmia ludziom nastanie nowego porządku na świecie. Wszyscy mieli być tam sobie równi i nikt nie miał być pokrzywdzony czy cierpiący. Droga do wolności miała prowadzić przez krwawe mordowanie. Mąż nie dostrzega w zgromadzeniu szans na szczęście, za to widzi bałagan i pijaństwo, a w swoim towarzyszu przyszłego arystokratę. Przechrzta obawia się, że mogą zostać rozpoznani. Hrabia jednak to ignoruje i zagaduje buntowników. Później mężczyźni docierają do wąwozu, gdzie rozdzielają się i każdy idzie w swoją stronę.
Osoby: Pankracy, Leonard, grupa rewolucjonistów
Jest noc. Pankracy wraz ze swoimi zwolennikami podchodzi do siedziby, gdzie przebywa Hrabia. Udaje się na spotkanie z nim.
Miejsce: podłużna komnata w pałacu Hrabiego
Osoby: Mąż, Sługa, Pankracy
Jest godzina dwunasta. Sługa wprowadza Pankracego. Wódz proponuje Hrabiemu ocalenie w zamian za przysięgę rezygnacji z toczenia walk ze zbuntowanym ludem. Henryk odrzuca ofertę i mówi swojemu rozmówcy prosto w twarz prawdę. Zarzuca mu, że mimo władzy, jaką ma nad ludem, w duchu gardzi nim. Ten zaś odpowiada, że z tego pokolenia narodzą się ludzie prawdziwie wolni i równi. Stara się wpłynąć na niego, odnosząc się do skłonności poetyckich. Obaj mężczyźni bronią swoich przekonań. Pankracy odchodzi, zapowiedziawszy zgubę Hrabiego.
IV. Część czwarta
Wprowadzenie
Opis zamku Św. Trójcy. Twierdza zbudowana na skalistym wzgórzu. W obozie przeciwników rewolucjoniści szykują się do oblężenia.
Miejsce: katedra zamku Św. Trójcy
Osoby: Arcybiskup, Mąż, Hrabiowie, Chór Kapłanów, szlachta, dygnitarze
Arcybiskup mianuje Henryka wodzem i komendantem w twierdzy. Hrabiowie wymieniają między sobą uwagi, jednak żaden nie ośmiela się ich wypowiedzieć na głos. Mąż prosi, a wręcz wymaga złożenia przysięgi, że będą bronić wiary i nie poddadzą się wrogowi. Tłum spełnia życzenie.
Miejsce: jeden z dziedzińców zamku
Osoby: Mąż, Hrabiowie, Baronowie, Książęta, księża, szlachta
Hrabia, Książę i Baron starają się nakłonić Henryka do układów z oblegającym ich wojskiem. On jednak ogłasza, że się na to nie zgadza. Szlachta przyjmuje to obwieszczenie entuzjastycznie.
Miejsce: krużganek na szczycie wieży
Mąż dowiaduje się od Jakuba, iż jego syn śpiewa proroctwa. Hrabia rozkazuje rozmieszczenie wojska i dokładnie rozdziela swoich ludzi po murach. Jakub spogląda na słońce chylące się ku zachodowi i przeczuwa zbliżającą się śmierć.
Miejsce: komnata w zamku
Osoby: Orcio, Mąż
Hrabia spotyka się z Orciem, a ten prowadzi go do lochów.
Miejsce: lochy podziemne
Osoby: Mąż, Orcio, duchy zamęczonych tu niegdyś ludzi
Orcio opisuje obrazy, który widzi oczami swojej duszy. Duchy zamordowanych zbierają się, aby sądzić potomka swych wrogów. Postać jest bardzo podobna do Hrabiego. Henryk, pomimo tego, że nie widzi zjaw, to słyszy wydawany przez nie wyrok. Zabiera syna i oddala się z lochów. Cały czas słyszy wyrok.
Miejsce: sala w zamku
Osoby: Mąż, Ojciec Chrzestny, Jakub, Książę, żołnierze, kobiety, dzieci, kilku starców
Ojciec Chrzestny przybywa do Pankracego. Słowa jego przekazuje przy zebranych. Wódz buntowników obiecuje coś w zamian za poddanie się. Propozycja podoba się magnaterii. Chcą wydać Henryka, ponieważ ten wyrzuca arystokracji upadek moralny i nie chce rozmawiać z Ojcem Chrzestnym. Sytuacja staje się bardzo trudna, wręcz krytyczna. Poseł ucieka. Arystokraci przeklinają wodza. Mąż rozkazuje wojsku, aby przygotowało się do walki.
Miejsce: Okopy Św. Trójcy
Osoby: Mąż, Jakub, Orcio
Obrońcy zamku skutecznie go ochraniają. Mąż dowiaduje się o braku amunicji. Pospiesznie nakazuje przyprowadzenie Orcia. Żegna się z synem. Prosi Jakuba o wypędzenie wszystkich poza mury zamku. Zostaje sam na sam z potomkiem. Dziecko zwierza się, że rozmawiało z matką, a ta powiedziała mu o jego śmierci. Chwilę później dziecko ginie od strzału. Mężczyzna decyduje się na wyruszenie na ostateczną bitwę.
Miejsce: inna część okopów
Osoby: Jakub, Mąż
Jakub zostaje ciężko ranny i umiera. Przeklina Hrabiego za upór. Mąż przeklina poezję i popełnia samobójstwo – skoczył z baszty w przepaść.Miejsce: dziedziniec zamkowy
Osoby: Pankracy, Leonard, Bianchetti, tłumy rewolucjonistów, Hrabiowie, Książęta oraz ich żony i dzieci, Naczelnik Oddziału
Pankracy skazuje na śmierć złapanych arystokratów. Ojciec Chrzestny próbuje zapobiec temu, ale w wyniku tego sam znajduje się w tym gronie. Pankracy dopytuje o los Henryka. Naczelnik oddziału informuje go, iż widział człowieka rzucającego się z baszty. Osoba ta zostawiła po sobie szablę – okazuje się, że należała ona do Hrabiego. Pankracy każe zburzyć twierdzę i razem z Leonardem idzie na szczyt baszty. Tu rozmyśla nad planami na przyszłość. Dostrzega sylwetkę Chrystusa na niebie. Oczy Boga bacznie go obserwują. Chwilę później Pankracy wypowiada po łacińsku słowa „Galilejczyku, zwyciężyłeś”. Umiera w ramionach towarzysza.

Cała szkoła w Twojej kieszeni

Sprawdź pozostałe wypracowania:

Język polski:

Geografia:

Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Wykryto AdBlocka

Wykryto oprogramowanie od blokowania reklam. Aby korzystać z serwisu, prosimy o wyłączenie go.