Baner-og-lny-306x810-1-min

Lalka

Baner-og-lny-306x810-1-min

Bolesław Prus – o autorze

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Bolesław Prus – o autorze, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Bolesław Prus – Biografia
Bolesław Prus, a tak naprawdę Aleksander Głowacki szlacheckiego herbu Prus był polskim nowelistą, pisarzem, prozaikiem, jak i również publicystą kierunku pozytywizmu. Urodził się dwudziestego sierpnia 1847 roku w miejscowości Hrubieszów , zaś zmarł 19 maja 19 12 w Warszawie. Do dziś szacuje się, że był on jednym z najwybitniejszych pisarzy literatury w języku polskim.
Narodził się 20 sierpnia 1847 w Hrubieszowie na ziemi lubelskiej. Jego ojciec, Antoni Głowacki, był ekonomem posiadającym szlacheckie korzenie. Aleksander miał oczywiście matkę, Apolonię Głowacką (z domu Trembińska). Na czas porodu została ona umieszczona u kuzyna Antoniego, księdza kanonika Feliksa Troszczyńskiego. Był on wówczas proboszczem Hrubieszowa. Gdy Aleksander miał niespełna trzy lata, osierociła go matka. Sześć lat później to samo uczynił ojciec. Zaopiekowała się nim babcia Marcjanna Trembińska, która zamieszkiwała Puławy znajdujące się w zachodniej części Lubelszczyzny. Jego opiekunka po jakimś czasie zmarła, co zmusiło Głowackiego do kolejnej przeprowadzki. Zadomowił się wówczas u swojej ciotki, gdzie wstąpił do Powiatowej Szkoły Realnej w Lublinie (uczęszczał do niej cztery lata). W roku 1861 osiedlił się zaś w Siedlcach, gdzie zamieszkał wraz ze swoim starszym o 13 lat bratem, Leonem Głowackim. Rok później wraz z nim wyprowadził się do Kielc, tym samym rozpoczynając naukę w pobliskim gimnazjum.
Poprzez sugestię Leona, demokratycznego działacza frakcji ,,Czerwoni”, w wieku 16 lat Aleksander przerwał swoje nauczanie gimnazjalne. Wziął zaś udział w powstaniu styczniowym. Pierwszego września 1863 został ranny w czasie bójki we wsi o nazwie Białka. Wzięto go do rosyjskiej niewoli. Na szczęście, ze względu na wstawiennictwo ciotki oraz młody wiek, pozwolono mu wrócić do dawnego miejsca zamieszkania.
Jego pierwszy wiersz, ,,Do Pegaza”, został opublikowany w ,,Kurierze Niedzielnym” 10 stycznia 1864 roku. Aleksander Głowacki skrywał się natenczas pod pseudonimem Jan w Oleju. Dziesięć dni po tym wydarzeniu został on aresztowany z powodu jego udziału w powstaniu. Przez ok. cztery miesiące przebywał w więzieniu znajdującym się na Zamku w Lublinie. Następnie Głowacki został pozbawiony tytułu szlacheckiego, a jego opieką zajął się wuj Klemens Olszewski. Brat popadł albowiem w bardzo ciężką chorobę psychiczną. Po skończeniu swojego pobytu w celi więziennej kontynuował pobieranie nauki w gimnazjum, gdzie w wieku dziewiętnastu lat zdał je z wynikiem celującym. Miał on w planach zacząć naukę na studiach w rosyjskiej miejscowości Sankt Petersburg, jednak sytuacja finansowa zmusiła go do odpuszczenia sobie tej decyzji. W związku z tym Aleksander Głowacki zaczął uczęszczać do Szkoły Głównej w Warszawie. Jego zajęcia odbywały się na wydziale Matematyczno – Fizycznym. W wolnym czasie publikował on także listy w czasopiśmie ,,Kurier Świąteczny”, pod którymi wciąż podpisywał się jako Jan w Oleju. Jego niezbyt dobra sytuacja materialna wymusiła na nim zakończenie studiów w roku trzecim i przeniesienie się do Puław. To właśnie tam rozpoczął naukę, tym razem na wydziale rolniczym. Popadł jednak w konflikt z jednym z rosyjskich profesorów. Powrócił więc znów do Warszawy.
Mężczyzna posiadał wiele różnych zainteresowań, co pozwoliło mu na próbowanie swoich sił w rozmaitych zawodach. Próbując zarobić na życie, był m.in. ślusarzem, fotografem i ulicznym mówcą. W 1871 roku przetłumaczył, a także streścił książkę angielskiego filozofa i ekonoma, Johna Stuarta Milla. Po jakimś czasie podjął również pracę dziennikarza.
Za datę pierwszego większego sukcesu autora uznaje się 29 maja 1872 roku, kiedy to jego artykuł zatytułowany ,,Nasze Grzechy ” został opublikowany w 22. numerze czasopisma ,,Opiekun Domowy”. Jeszcze w tym samym roku opublikowano także jego drugi artykuł, tym razem w gazecie ,,Niwa”. Swoje kolejne utwory autor podpisywał już jako Bolesła

Zobacz więcej o autorze

Geneza i kontekst historyczny

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Geneza i kontekst historyczny, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

,,Lalka”- geneza utworu i gatunek
1) Publikacja „Lalki”Podobnie jak wiele innych powieści napisanych w XIX wieku, również ,,Lalka” Bolesława Prusa, zanim doczekała się wersji książkowej, była wydawana w odcinkach. Publikowano ją na łamach ,,Kuriera Codziennego” w latach 1887-1889. Osobnego wydania książkowego doczekała się w roku 1890.
Ciekawostką na temat tej powieści jest fakt, że według krytyków współczesnych autorowi wydanie w odcinkach było lepsze od książkowego, gdyż treść zebrana w całość wydawała im się bardziej chaotyczna. Sam Bolesław Prus napisał w późniejszych latach esej pod tytułem ,,Słówko o krytyce pozytywnej”, w którym tłumaczył, że głównym celem ,,Lalki” było ,,przedstawienie naszych polskich idealistów na tle społecznego rozkładu”.2) Znaczenie dziełaTa powieść Bolesława Prusa uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł dziewiętnastowiecznego realizmu w literaturze polskiej, zwanego też realizmem krytycznym. ,,Lalka” po

Czas i miejsce akcji

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Czas i miejsce akcji, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Autor znanej powieści pod tytułem „Lalka” ściśle określił czas trwania akcji. Akcja odbywała się przez niecałe dwa lata. Był to 1878 oraz 1879 rok.
Jednak narrator prowadzący własny pamiętnik, Ignacy Rzecki, przedstawił także wydarzenia z przeszłości. Opowiedział on o między innymi swoim dzieciństwie, które przypadało na lata trzydzieste dziewiętnastego wieku. Wspominał o tym, jak zdobywał doświadczenie zawodowego wraz z innymi kolegami w młodym wieku w sklepie. Rzecki opisał ważne sytuacje, wydarzenia w życiu naszych rodaków, w których uczestniczył. Należało do tego między innymi powstanie styczniowe w 1863 roku. Oprócz tego przytaczał opowieści jego ojca. Sięgały one czasów napoleońskich. Dzięki wspomnieniom czas akcji książki obejmował niemal pięćdziesiąt lat.Większość wydarzeń w powieści odbywało się w obecnej stolicy naszego kraju, Warszawie.
Autor dokładnie opisał wiele miejsc, do których należał chociażby sklep głównego bohatera na Krakowskim Przedmieściu. Wierni czytelnicy książki zamieszkujący Warszawę odnieśli s

Bohaterowie

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Bohaterowie, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

„Lalka” Bolesława Prusa – bohaterowie1) Stanisław Wokulski – to główny bohater powieści, wokół którego skupiona jest cała fabuła. Wywodzi się on prawdopodobnie ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Zdobył wykształcenie, pracując jednocześnie w sklepie u Hopfera. Bardzo interesowały go nauki przyrodnicze i prowadzenie badań. Uparty, odważny i konsekwentny badacz zakochuje się jednak w arystokratce, Izabeli Łęckiej. Zupełnie traci dla niej głowę. Być może, gdyby nie nieszczęśliwa miłość, zostałby znanym na całym świecie naukowcem. Omamiony wdziękami Łęckiej wyjeżdża nawet za granicę, aby zgromadzić majątek. Tym samym pozostawia w Warszawie sklep, który odziedziczył po swojej zmarłej żonie. Po powrocie zza granicy zarobione pieniądze przeznacza m.in. na zakup kamienicy, kupno konia oraz srebrnej zastawy. Wszystko, czego dokonuje, robi w imię miłości do Łęckiej. Ta jednak bawi się jego uczuciami i wielokrotnie daje mu do zrozumienia, że nie może być z mężczyzną z niższej warstwy społecznej. Krytykuje również jego czerwone dłonie, które stanowią „pamiątkę” po zesłaniu na Sybir. Wokulski jest bardzo pomocny i dobroduszny. Wspomaga Mariannę i Wysockiego. Nie jest mu bowiem obca praca u podstaw, a także praca organiczna. Jako bohater łączący w sobie cechy romantyka i pozytywisty jest niezrozumiany przez społeczeństwo. Jego przyjaciel i zarazem pracownik, Ignacy Rzecki, stara się go zeswatać z panią Stawską. Mimo jego starań Wokulski nie rezygnuje z miłości do Izabeli. Jest to przede wszystkim nieszczęśliwie zakochany mężczyzna, który ma jednak silny charakter. Świadczy o tym chociażby jego czynny udział w walce o niepodległość kraju. W książce nie są opisane jego dalsze losy. Domniemywać możemy, że mógł wysadzić się w ruinach zamku lub też wyjechać za granicę.2) Izabela Łęcka – arystokratka, ukochana Stanisława Wokulskiego. Żyje w kamienicy razem ze swym ojcem i Florentyną. Nigdy nie pracowała i uważa, że osoby, które trudnią się pracą kiedyś musiały popełnić jakiś straszny grzech. Żyje w wyidealizowanym świecie marzeń. Zajmuje się jedynie zabawami salonowymi i rozmowami z Florcią. Wielka kokietka, w pewnym momencie nawet narzeczona Wokulskiego. Flirtuje ona jednak także ze skrzypkiem Molinarim, aktorem Rossim i Starskim. Za nic ma uczucia kupca galanteryjnego. Gubi nawet podarowaną jej, bezcenną blaszkę – prezent zaręczynowy. Ostatecznie po śmierci ojca i znikomych szansach na znalezienie męża wstępuje do zakonu.3) Ignacy Rzecki – wieloletni subiekt w sklepie galanteryjnym oraz wierny przyjaciel Stanisława Wokulskiego. Przedstawiciel romantyzmu i bonapartysta. Żyje skromnie w małym mieszkaniu, od lat tym samym. Pod nieobecność Stanis�

Streszczenie

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Streszczenie, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Autorem powieści pod tytułem „Lalka” jest Bolesław Prus.
Utwór zaczyna się rozmową w jadłodajni pomiędzy trzema mężczyznami: Deklewskim, Węgrowiczem i Szprotem. Głównym tematem konwersacji jest Stanisław Wokulski, który jest również głównym bohaterem lektury. Z tej dyskusji czytelnik może dowiedzieć się wielu informacji na temat Wokulskiego. Powrócił z Syberii, gdzie został zesłany za udział w powstaniu, do Warszawy. Stanąć na nogi pomógł mu jego dawny przyjaciel Ignacy Rzecki. Nie opuścił go w czasie poszukiwania pracy. Dzięki swoim znajomościom załatwił Wokulskiemu posadę w sklepie Minclów. Właściciel tego interesu cieszył się dobrą opinią, był człowiekiem sumiennym i obowiązkowym. Jego systematyczność i dbałość o swoje mienie, pozwalała mu na wygodne życie. Po śmierci Jana Mincla Stanisław poślubił Małgorzatę. Niedługo później kobieta zmarła, zostawiając mężczyźnie pustkę po stracie oraz pokaźny majątek. Wciąż nie mogąc się pogodzić z odejściem żony, wybiera się do teatru. Tego dnia była tam również Izabela Łęcka, która od razu zwróciła jego uwagę. Można powiedzieć, że dosłownie stracił dla niej głowę. Należała ona jednak do arystokracji, przez co nie mógł się do niej zbliżyć, bo od razu by go zbyła. Postanowił pomnożyć pozostawiony przez zmarłą małżonkę kapitał. W tym celu wyjechał za granicę. Dyskusja odbywająca się we wspomnianej jadłodajni dotyczy właśnie owego wyjazdu. Uczestnicy spotkania krytykują jego postawę. Zaznaczają, że nie potrafi docenić tego, co ma. Uważają, że powinien zająć się otrzymanym w spadku sklepem. Ich postawa wynika zapewne z zazdrości. Sami nie skorzystaliby bowiem z takiej szansy, ponieważ na ogół unikają ryzyka. Pochopnie oceniają działania Wokulskiego. Nie dostrzegają w nim zaradności. Chce poszerzać swoje horyzonty, a nie bezczynnie siedzieć, korzystając z przychylności losu. Po rozmowie mężczyzn można wnioskować, że są oni egoistyczni i nad wyraz leniwi. Wbrew jednak ich przekonaniom, po wyjeździe Wokulskiego sklep wciąż wyśmienicie prosperuje i przynosi pokaźne dochody. W czasie jego nieobecności o interes troszczy się Ignacy Rzecki. Starannie wykonuje wystawy okienne w sklepie. Układanie zabawek sprawia mu niespotykaną radość. Można wnioskować, że jest trochę infantylny, ale również można zauważyć, że to ciepła i dobra osoba. Zajęcia w sklepie nie stanowią dla niego przykrego obowiązku, są one formą rozrywki czy odpoczynku. Lubi samotność, dlatego sporo czasu spędza w odosobnieniu.Po czasie Wokulski wraca z wyjazdu wraz z kilkukrotnie pomnożonym majątkiem. Takie zyski przyniosły mu dostawy dla wojska. Próbuje zbliżyć się do kobiety, w której się zakochał. Wykupuje weksle jej ojca, Tomasza Łęckiego. Można powiedzieć, że nieco afiszuje się ze swoim majątkiem. Stara się wspomóc finansowo najuboższych. Nie jest mu obojętny los innych ludzi. W głębi duszy jest bardzo dobrym człowiekiem o wielkim sercu. Pomaga Wysockiemu oraz Mariannie. Bardzo chce znaleźć miejsca pracy dla niezliczonych ubogich Warszawian. Najważniejsze jest dla niego, aby bliscy ludzie mieli wygodne życie. Kobieta wciąż jednak nie zwraca na niego uwagi. Twierdzi, że jest zwykłym kupcem, który nie zasługuje na jej względy. Nie docenia starań z jego strony i stale z nim pogrywa. Przyszłość widzi jedynie z osobą dorównującą jej statusowi społecznemu. Wszystko, co posiada, nie jest jednak jej zasługą. Została wychowana w bogactwie, przez co nie zna prawdziwego świata. Chętnie sięga po pomoc finansową krewnych. Nie jest jej wstyd wyciągać ręce po pieniądze. Uważ

Plan wydarzeń

„Lalka” – Bolesław Prus – Plan wydarzeń

Tom I

1. Rozmowa Deklewskiego, Szprota i Węgrowicza o Stanisławie Wokulskim.
2. Przytoczenie przeszłości głównego bohatera.
3. Prowadzenie sklepu przez Ignacego Rzeckiego.
4. Opowieść subiekta o jego latach młodości.
5. Nieoczekiwany powrót Wokulskiego do Warszawy.
6. Spotkanie przyjaciół po długiej rozłące.
7. Trudna sytuacja finansowa Łęckich.
8. Starania Wokulskiego o względy panny Izabeli.
9. Wizyta Łęckiej w sklepie galanteryjnym.
10. Kłótnia baronostwa w sklepie u Wokulskiego.
11. Spacer Stanisława po Powiślu.
12. Pomoc społeczna biedocie m.in.: Wysockiemu.
13. Udział Wokulskiego w kweście Wielkopiątkowej.
14. Odwiedziny u hrabiny Karolowej i pogawędka z prezesową Zasławską.
15. Rozmowy o założeniu spółki z arystokracją.
16. Wspomnienia Rzeckiego na temat Wiosny Ludów.
17. Nauka języka angielskiego przez Wokulskiego.
18. Wspólny obiad Stanisława i Łęckich.
19. Organizacja przyjęcia na cześć Rossiego.
20. Zakup kamienicy Łęckich.
21. Wyjazd W

Problematyka

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Problematyka, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

„Lalka” – Bolesław Prus – Problematyka
Obraz społeczeństwa polskiego w „Lalce”:
Bolesław Prus w „Lalce” ukazuje obraz społeczeństwa polskiego. Skupia się na ukazaniu każdego ze środowisk: arystokracji, mieszczaństwa oraz biedoty.
W powieści wizerunek arystokracji został przedstawiony bardzo negatywnie. Jest to grupa ludzi skostniałych, tkwiąca w narzuconych sobie rolach i sztucznych konwenansach. W „Lalce” grupę tą reprezentują m.in.: Izabela Łęcka, Tomasz Łęcki, Starski. Kobiety z tej warstwy społecznej są bardzo wyniosłe, żyjące w świecie przepychu, ułudy i bogactwa. Są niczym lalki. Mężczyźni natomiast nowych wrażeń szukają w hazardzie, dalekich podróżach i konnych wyścigach. Arystokracja gardzi praktycznie każdym, kto nie posiada tytułu szlacheckiego i spycha go na margines społeczny. Dla tej grupy ważne jest to, aby prowadzić salonowe życie pełne wystawnych uczt, zabaw, podróży. Jest to klasa całkowicie zdegenerowana i zdemoralizowana, której życie wygląda jak wegetacja. Ich głównym zajęciem jest bowiem dobre pokazywanie się w towarzystwie, nierzadko podszyte ułudą, fałszem i brakiem szczerości. Ich działalność polega głównie na snuciu intryg i plotek, które zajmą czas nudy. Ich masowe ubożenie prowadzi do zawierania małżeństw z czysto materialnego powodu. Ukazani są jako warstwa, która powinna przewodzić narodowi, wspomagać pracę u podstaw i pracę organiczną, a tymczasem ich bezczynność, egoizm i zapatrzenie we własny interes przynosi tylko destrukcyjną siłę

Rodzaj i gatunek

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Rodzaj i gatunek, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Mowa ezopowa

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Mowa ezopowa, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Stanisław Wokulski – romantyk i pozytywista

Chcesz się mniej uczyć i więcej rozumieć?
Zamień czytanie na oglądanie!
Kliknij Player materiału wideo na temat: Stanisław Wokulski – romantyk i pozytywista, kliknij aby zobaczyć materiał i ucz się szybciej!

Temat: Wokulski Stanisław – B. Prusa – Lalka
Stanisław Wokulski to główny bohater powieści Bolesława Prusa pod tytułem „Lalka”. W utworze poznajemy go jako silnego, pracowitego mężczyznę w średnim wieku. Elementem jego wyglądu zewnętrznego są czerwone ręce, na które uwagę zwraca Izabela Łęcka, podsumowując to słowami: „Odmroził je na Syberii”.
Jego osobowość jest bardzo skomplikowana. Jest on bohaterem z pokolenia przejściowego, dlatego ma cechy zarówno romantyka, jak i pozytywisty. Romantyzm przejawiał się w nim na wielu płaszczyznach: walczył o wolność ojczyzny biorąc udział w powstaniu styczniowym, czytał książki, które ukształtowały i wyidealizowały w jego oczach obiekt uczuć, a przy tym był wrażliwy, tajemniczy, przeżywał załamania i skłonności depresyjne – przychodzi przez próbę samobójczą, myśli o śmierci. Jednocześnie realizował, a raczej starał się wypełniać cele haseł pozytywistycznych. Pomagał ubogim mieszkańcom Powiśla w Warszawie. Utworzył miejsce prac dla braci Wysockich, a także wspierał Węgiełka i Mariannę – młodą prostytutkę, której Wokulski pomagał wrócić na dobrą drogę. Poza tym, uważał pracę za wartość nadającą sens życiu, była dla niego niezwykle ważna, dodatkowo był fascynatem nauki. Podczas wyjazdu do Francji zainteresował się projektami naukowymi Geista. Współpracował z rodziną żydowska, a w szczególności ze starym Szumanem, realizując idee asymilacji Żydów. Starał się przyczynić do emancypacji kobiet – wspierał panią Stawską utrzymującą samodzielnie matkę i swoją córkę Helenkę.
Ważnym wątkiem w jego życiu była postać Izabeli Łęckiej. Arystokratka, o której względy zabiegał Wokulski, zaślepia go swoim urokiem. Bohater próbuje na liczne sposoby zdobyć i utrzymać przy sobie wybrankę, przykładowo stara się wtopić w towarzystwo salonowe poprzez zakup klaczy i wzięcie udziału w wyścigach konnych. Panna Izabela odgrywa bardzo ważną rolę w życiu bohatera. Miłość do niej nadaje mu sens istnienia. Mimo tego, że zdaje sobie sprawę, że ta relacja go niszczy nie jest w stanie odrzucić uczuć, jakimi darzy Łęcką. Nawet podczas rozwojowej podróży do Paryża, stając przed wyborem pomiędzy podążaniem naukową ścieżką u boku naukowca, a powrotem do Polski, decyduje się na wyjazd do Warszawy, żeby być bliżej Izabeli. Cały obraz tejże kobiety jest bardzo przez niego wyidealizowany poprzez wcześniej wspomniane ks

Baner-og-lny-724x146-min

Sprawdź pozostałe wypracowania:

Język polski:

Geografia: