bujać czy bójać
Czy wiesz, że słowo bujać pojawiło się w polszczyźnie już w XV wieku jako określenie kołysania, ale w gwarach więziennych nabrało zupełnie nowego znaczenia? W slangu przestępczym „bujać” mogło oznaczać… kradzież drogocennych przedmiotów!
Czy prawidłowa forma to bujać czy bójać? Odpowiedź tkwi w ruchu
Gdy dziecko huśta się na hamaku, a statek kołysze się na falach – w obu przypadkach mamy do czynienia z bujać. Ta forma zapisu jest jedyną poprawną, podczas gdy bójać to częsty błąd wynikający z nadgorliwości ortograficznej. Dlaczego „ó” wydaje się kuszące? Prawdopodobnie przez skojarzenie z wyrazami typu „chłóć się” czy „mówić”, gdzie obecność samogłoski nosowej ma uzasadnienie etymologiczne.
Od kołyski do kosmosu: nieoczywiste oblicza bujania
W powieści „Solaris” Stanisława Lema kosmonauci bujają w stanie nieważkości, ale już w staropolskich przysłowiach spotykamy radę: „Nie bujaj się jak pańska kareta”. Współczesny slang młodzieżowy nadał temu słowu nowe życie – „bujać głową” może znaczyć zarówno kiwać się w rytm muzyki, jak i snuć nierealne plany. Nawet w kulinariach znajdziemy ślady tego czasownika: w Małopolsce mówi się o bujaniu ciasta, gdy miesza się je energicznie łyżką.
Dlaczego tak łatwo popełnić błąd? Fonetyczna pułapka
Wymowa [bu-jacz] sugeruje możliwość zapisu przez „ó”, podobnie jak w przypadku „góra” (historycznie „gora”). Jednak w przypadku bujać nie ma mowy o wymianie „ó:o” – źródłosłów prowadzi nas do prasłowiańskiego *bujati oznaczającego „być płodnym, bujnym”, co zachowało się w rosyjskim буйный (gwałtowny) i czeskim bujný (bujny). To właśnie ta żywiołowa energia ruchu kryje się w rdzeniu wyrazu.
Bujać w obłokach vs. bójać kotwicę – jak nie mylić znaczeń?
Zabawną pułapkę semantyczną tworzy podobieństwo do rzeczownika „boja”. Gdyby istniał czasownik bójać, teoretycznie mógłby oznaczać stawianie boi na morzu. W praktyce jednak używamy wyrażenia „stawiać boje” lub „zakotwiczyć”. Tymczasem prawdziwe bujać ma się do marzeń sennych jak wiersz Tuwima: „Bujaj się, bujaj, wysoko jak ptak, nad łąką, nad rzeką, nad domem”.
Historyczne zawijasy: od bujniaków do bujania wątroby
W
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!