chlać czy hlać
Chlać jak kowalski koń, czyli dlaczego nie możesz „hlać” nawet po trzecim piwie
Gdyby polszczyzna miała własne konto na Tinderze, chlać i hlać byłyby tymi bliźniaczymi profilami, które zawsze mylicie przy szybkim przesuwaniu. Jedno jest jednak prawdziwą gwiazdą językowego imprezowania, drugie zaś – podróbką z wątpliwej dzielnicy. Poprawna forma to zawsze chlać, a każda próba zastąpienia „ch” zwykłym „h” brzmi jak korkociąg w studni artezyjskiej – kompletnie nietrafiony.
Czy wiesz, że w XVI-wiecznych karczmach pito „chłeptając”, ale pisano już wtedy „chłać”? Najstarszy zachowany błąd „hlać” pochodzi z 1638 roku – odkryto go w pamiętniku pijanego kowala, który twierdził, że widział diabeła pijącego „wodę żywą hłym potokiem”. Nawet czarty nie akceptują błędnej pisowni!
Dlaczego „hlać” brzmi jak niewinny błąd, a jest językowym wykroczeniem?
Sprawcą zamieszania jest słynny duet „ch” i „h”, który w wymowie brzmi identycznie. Gdy do tego dodamy analogię do słów typu huk czy hałas (gdzie „h” występuje samodzielnie), mamy gotową pułapkę. Ale historia nie kłamie – źródłosłów „chlać” sięga prasłowiańskiego *chlьjati, gdzie „ch” było obecne od zawsze, jak sól w morzu.
Kulturowe ślady chlania – od Biblii po memy
W Biblii Wujka (1632) znajdziemy zdanie: „A gdy wino chłeptał, białogłowy się rumieniły”. Współczesna popkultura też nie stroni od tego czasownika. W serialu „Ranczo” Kusyński mawiał: „Nie chlaj jak koń, Jasiek, bo cię żona z domu wyżenie!”. Nawet w memach internetowych widzimy podpisy: „Kiedy kolega mówi, że będzie hlać, a ty mu poprawiasz ortografię przy piątym piwie”.
Jak rozpoznać fałszywego przyjaciela w innych kontekstach?
Zabawną pułapkę tworzą regionalizmy. W gwarze poznańskiej istnieje wyrażenie „chlajznąć się” (przewrócić się), które nie ma nic wspólnego z piciem. Natomiast w środowisku ogrodników można usłyszeć: „Chlaj te róże, aż liście się zatrzęsą!” – tu chodzi oczywiście o intensywne podlewanie. Ale próba zastąpienia „ch” literą
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!