jako że czy jakoże – razem czy osobno
Czy „jako że” to magiczne zaklęcie sprzed wieków?
Gdyby ktoś chciał spolszczyć łacińskie „quod” w średniowiecznym manuskrypcie, pewnie użyłby jako że. Ta staropolska konstrukcja przetrwała do dziś jako spójnik wprowadzający przyczynę, choć wielu próbuje ją „ulepszyć” pisząc błędnie jakoże. Dlaczego ta forma to językowy grzech? Bo łączy w jedno to, co powinno pozostać rozdzielone – jak Romeo z Julią w złej adaptacji.
Czy wiesz, że Jan Kochanowski w „Odprawie posłów greckich” użył zwrotu „jako iż” zamiast współczesnego „jako że”? Język ewoluuje, ale błędy ortograficzne pozostają zadziwiająco niezmienne od renesansu!
Dlaczego nawet filozofowie mylą „jako że” z „jakoże”?
Winowajcą jest tu podobieństwo do innych spójników zakończonych na „-że”. Gdy mówimy „choćże”, „ażebyże”, mózg automatycznie próbuje tworzyć analogię. Tymczasem jako że to wyjątek – jak szwajcarski zegarek wśród czasowników frazowych. Przykład z życia: „Zrezygnowałem z diety, jako że czekolada zaczęła mnie hipnotyzować” brzmi dostojnie, podczas gdy „jakoże” przypomina nieudany eksperyment alchemiczny.
Jak rozpoznać fałszywego bliźniaka w literaturze?
W „Lalce” Prusa znajdziemy zdanie: „Nie poszedł na spotkanie, jako że deszcz zacinał jak rozzłoszczona praczka”. Gdyby Wokulski napisał „jakoże”, Staś zapewne rzuciłby się pod pociąg już w pierwszym rozdziale. Współcześnie ten błąd pojawia się nawet w napisach filmowych – w jednym serialu detektywistycznym przeczytamy: „Jakoże śnieg zaczął padać, morderca musiał działać szybciej”. Brzmi to równie nieprawdopodobnie jak śledztwo prowadzone przez pingwina.
Czy istnieje sytuacja, gdy „jakoże” jest dopuszczalne?
Tylko w jednym przypadku – gdy chcemy sparodiować staropolszczyznę. W komedii „Ogniem i mieczem” ktoś mógłby krzyknąć: „Jakoże cię nie ściąłem,
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!