którą czy którom
Którą czy którom: tajemnicza podróż po zawiłościach zaimka
Gdyby polskie zaimki miały swój własny reality show, którą z pewnością zdobyłaby tytuł królowej dramaturgii. Tymczasem którom przypominałoby nieśmiałego uczestnika, który przypadkowo wszedł do studia przez pomyłkę. W tej językowej grze o tron tylko jedna forma ma prawo istnieć – i wcale nie chodzi o analogię do liczby mnogiej.
Czy wiesz, że w XVIII-wiecznych listach miłosnych „którą” pełniła rolę językowego cupida? Szlacheccy adoratorzy pisali: „Jestem tym rycerzem, którą serce swej damie oddaję”, mieszając formy gramatyczne w poetyckim uniesieniu. Ten historyczny bałagan pokazuje, jak dawniej nawet elita gubiła się w zaimkowych meandrach!
Dlaczego „którom” brzmi jak językowy pasożyt?
Wyobraź sobie sytuację: podczas rodzinnego obiadu ktoś rzuca: „Babciu, możesz podać ciasto, którom upiekłaś?”. Nagle widelec zatrzymuje się w połowie drogi do ust, a w powietrzu wisi pytanie: czy to nowy regionalizm, czy zwykły błąd? Źródło pomyłki tkwi w iluzorycznym podobieństwie do form typu „komu – któremu”. Mózg czasem mechanicznie dodaje końcówkę „-om” tam, gdzie jej miejsce jest wyłącznie w liczbie mnogiej.
Filmowe wcielenia poprawnej formy
W kultowej scenie z „Rejsu” gdy jeden z bohaterów pyta: „Którędy którą?” – mamy do czynienia z językowym majstersztykiem. To potrójne „któ-” w różnych formach pokazuje, jak elastyczna może być ta część mowy. Inny przykład? W „Seksmisji” gdy Maks pyta: „Kobietę, którą widziałem w podziemiach…”, nawet w postapokaliptycznym świecie gramatyka pozostaje niezmienna.
Kulinarna pułapka językowa
W restauracji „Pod Gramatyczną Sosną” kelner pyta: „Państwo jedli już pierogi, którom specjalnie polecamy?”. Klient zamiast skupić się na menu, zaczyna analizować: czy to nowy przypadek gramatyczny wymyślony przez szefa kuchni? Tymczasem prawidłowa wersja brzmi: „Państwo jedli już pierogi, którą to potrawę specjalnie polecamy”. Dopełniacz (którą potrawę) ratuje sytuację jak językowy ratownik.
Literackie metamor
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!