kurtuazja czy kurtoazja
Kurtuazja czy kurtoazja – dlaczego ta litera zmienia wszystko?
W języku polskim tylko kurtuazja istnieje – i to od ponad 300 lat! Błąd w pisowni (kurtoazja) jest tak powszechny, że nawet niektórzy dziennikarze ulegają tej złudnej fonetycznej pułapce. Ale dlaczego akurat to słowo sprawia tyle kłopotów? Odpowiedź kryje się w jego burzliwej podróży przez trzy języki i dworskie intrygi.
Czy wiesz, że w XVIII wieku polscy szlachcice celowo przekręcali „kurtuazję” na „kurtoazję”, by zdyskredytować konkurentów? Używanie błędnej formy stało się w tamtych czasach językowym symbolem prowincjonalnego chamstwa!
Francuski romans z polską ortografią
Słowo przywędrowało do nas z francuskiego courtoisie (grzeczność dworska), ale wcześniej francuski zapożyczył je od włoskiego cortesia. Kluczowy jest tu zapis „u” po „t” – w polskiej adaptacji zachowaliśmy tę sekwencję, mimo że wymowa sugeruje „o”. To właśnie dlatego niektórzy mylnie piszą kurtoazja, kierując się błędną analogią do słów typu „autoryzacja” czy „reorganizacja”.
Krwawa wojna o literówkę
W 1927 roku w „Wiadomościach Literackich” wybuchł skandal, gdy poeta Jan Lechoń oskarżył Juliana Tuwima o „barbarzyńską kurtoazję” w recenzji. Tuwim odpalił ripostę: „Panie Janie, nie dość, że pan nie zna francuskiego, to jeszcze kaleczy pan ortografię!”. Spór językowy przerodził się w wieloletnią wrogość literacką.
Kurtuazja w popkulturze – od Sienkiewicza do „Miśków”
W Potopie Kmicic krzyczy: „Kurtuazji dla Babinicza, bo inaczej szablą wam przypomnę!” – tu poprawna forma podkreśla szlachecką godność. Za to w kultowej komedii „Miś”, gdy Roman Wilhelm pyta: „A kurtoazja?”, odpowiadają mu: „Do apteki po arabskie gumy!”. Celowy błąd językowy kompromituje tu postać jak
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!