na szyi czy na szyji

„Na szyi” czy „na szyji” – która forma nie złamie ci językowego karku?

Gdyby język polski urządził konkurs na najpodstępniejszą końcówkę, celownik liczby pojedynczej rzeczowników żeńskich pewnie by wygrał. W przypadku wyrażenia na szyi sprawa jest jednak jasna jak szyba – jedyna poprawna forma to ta bez dodatkowego „j”. Dlaczego zatem co drugi użytkownik języka wpada w pułapkę, dodając literę jak nieproszonego gościa?

Skąd się bierze demon „j” w na szyji?

Winowajcą jest tu tzw. hiperpoprawność – próba „ulepszenia” języka przez analogię do innych form. Wymyślony przykład: skoro mówimy „na kolei” (kolej → kolei), to może „szyja” powinna dać „szyji”? Niestety, ta logika zawodzi jak zepsuty zamek w naszyjniku. Rzeczownik „szyja” należy do grupy, która w celowniku zawsze traci „j” – podobnie jak „chryja” (chryi) czy „Aleksja” (Aleksji, ale już „Aleksie” w celowniku!).

Mistrzowie pióra też miewali słabość do szyi

W „Lalce” Prusa czytamy: „Zawiesiła mu ręce na szyi”, a u Reymonta w „Chłopach”: „Objął ją wpół i przygarnął do szyi”. Co ciekawe, w dawnej polszczyźnie istniała konkurencyjna forma „szyji” (np. u Kochanowskiego), ale dziś brzmi archaicznie jak gorset w salonie mody. Współczesne słowniki ortograficzne są tu nieubłagane – tylko na szyi przejdzie przez sito redakcyjne.

Z życia wzięte: kiedy „szyi” ratuje sytuację?

Wyobra�