ówczesny czy uwczesny
Czy wiesz, że „ówczesny” ma w środku ukrytego ducha historii?
Poprawna forma to ówczesny, podczas gdy uwczesny to błąd ortograficzny. Ten przymiotnik – niczym wehikuł czasu – przenosi nas w przeszłość, ale tylko wtedy, gdy zapiszemy go z charakterystycznym „ó”. Dlaczego? Sekret tkwi w jego pochodzeniu od staropolskiego słowa „ówczas”, które oznaczało „wtedy”, „w tamtym czasie”.
Czy Mickiewicz mógł zostać memem? Gdyby Adam Mickiewicz żył w XXI wieku, zapewne pisałby o „ówczesnych trendach” zamiast „Dziadów”. W 1830 roku nikt nie podejrzewał, że jego ulubione słowo trafi kiedyś na listę najczęstszych ortograficznych wpadek internetowych!
Skąd się bierze przekonanie, że „uwczesny” brzmi logicznie?
Błąd wynika z podstępnego połączenia fonetyki i fałszywej analogii. Wymawiając „ówczesny”, wielu słyszy „u” zamiast „ó”, szczególnie w szybkiej mowie. Do tego dochodzi pokusa, by wzorować się na wyrazach typu „uwaga” czy „uważny”, gdzie przedrostek „u-” wydaje się logiczny. Tymczasem „ówczesny” to językowy samotnik – nie ma związku z czasownikiem „uwczaśniać” (który zresztą nie istnieje!), tylko z archaicznym „ówczasy”.
Jak zapamiętać różnicę dzięki… klockom Lego?
Wyobraź sobie, że budujesz zamek z klocków oznaczających litery. Gdy chcesz stworzyć epokę średniowiecza, potrzebujesz specjalnego historycznego klocka „ó” z napisem „tamten czas”. Jeśli go pominiesz i wstawisz zwykłe „u”, cała konstrukcja rozpadnie się jak współczesna replika z plastiku. To właśnie dzieje się z sensem słowa, gdy użyjemy błędnej formy – traci swoją moc przenoszenia w przeszłość.
Który pisarz rozbił bank ortografii „ówczesnym”?
Henryk Sienkiewicz w „Krzyżakach” użył tego przymiotnika 23 razy – zawsze poprawnie. Jego ulubione zdanie brzmiało: „Ówczesne obyczaje rycerskie więcej miały w sobie okrucieństwa niż dworności”. Gdyby
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!