prasówka czy prasuwka
Czy prasa może być źródłem językowych potyczek?
W redakcyjnych kuluarach i domowych dyskusjach od lat wrze spór: prasówka czy prasuwka? Rozstrzygnięcie jest jednoznaczne – jedyną poprawną formą pozostaje ta z literą ó, co znajduje uzasadnienie w historii słowa i mechanizmach języka. Ale dlaczego ta konkretna pisownia wywołuje tyle emocji?
Czy wiesz, że w latach 30. XX wieku pewna gazeta ogłosiła konkurs na najzabawniejszy błąd językowy? Nagrodę główną zdobył czytelnik, który w liście pochwalnym napisał: „Wasza prasuwka to najlepsza szuflada informacji!” – nieświadomie tworząc komiczny neologizm łączący prasę z meblarstwem.
Dlaczego „prasówka” brzmi jak zaklęcie z Hogwartu?
Fenomen błędnej formy prasuwka tkwi w magicznej właściwości polszczyzny – zdolności do tworzenia językowych miraży. Gdy w 1946 r. wprowadzono reformę ortograficzną, wiele wyrazów z „ó” zmieniło pisownię, ale akurat ten pozostał wierny tradycji. Współczesne wątpliwości biorą się z:
1) Iluzji dźwiękowej: Wymowa „ó” i „u” jest identyczna, co tworzy wrażenie dowolności pisowni. Gdy dziennikarz krzyczy przez newsroom: „Robimy prasówkę!”, młodszy stażem praktykant może błędnie zanotować: „prasuwkę”.
2) Fałszywej analogii: Słowa typu „naklejka”, „przylepka” sugerują końcówkę „-uwka”, ale tu działa inna reguła. „Prasówka” pochodzi od „prasy” (nie „prasu”!), stąd formant „-ówka” jak w „książkówka” (egzemplarz recenzencki) czy „gazetówka” (rodzaj papieru).
Jak literacki Nobel pomógł utrwalić poprawną formę?
W 1980 roku Czesław Miłosz w przemówieniu noblowskim żartobliwie porównał swoją twórczość do „poetyckiej prasówki rzeczywistości”. To przełomowe wystąpienie sprawiło, że wyraz na stałe wszedł do literackiego kanonu. Tymczasem w kulturze masowej:
W kultowym odcinku „Czterdziestolatka” padło zdanie: „Zrób mi prasówkę z tych zachodnich gazet, tylko uważaj na prasuwki!” – drugie „prasuwki” było oczywistym słownym przekrętem, który stał się później żargonowym określeniem dla tabloidów.
Czy wojna światowa wpłynęła na pisownię?
Archiwalne numery „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” z 1918 r. pokazują ciekawe zjawisko: w teksta
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!