Szekspir czy Sheakspare

Dlaczego „Szekspir” to jedyna poprawna forma, a „Sheakspare” wywołałby u dramaturga atak furii?

Gdyby William Shakespeare przeczytał swoje nazwisko zapisane jako Sheakspare, najpewniej sięgnąłby po pióro, by poprawić ten barbaryzm. W języku polskim jedynie forma Szekspir ma rację bytu – i to nie tylko ze względów ortograficznych, ale przede wszystkim historyczno-kulturowej tradycji. Ta pozornie niewinna literówka to językowy odpowiednik wystawienia „Hamleta” z papugą w roli Ofelii.

Skąd się wziął ten angielski intruz w polskiej ortografii?

Błąd Sheakspare najczęściej wynika z kolizji fonetyki i grafii. Angielskie „Shakespeare” wymawiane jest /ʃeɪkˌspɪər/, co niektórym przypomina polskie „szejkspir”. To klasyczny przykład hybrydy językowej – próba mechanicznego przełożenia angielskiej wymowy na polską pisownię, która ignoruje trzy wieki tradycji tłumaczeniowej. W efekcie otrzymujemy potworka językowego, jakby ktoś chciał wystawić „Makbeta” w stroju krakowskim.

Jak rozpoznać fałszywego Szekspira w tłumie?

Wystarczy spojrzeć na literaturę: od „Szekspirowskich sonetów” Miłosza po „Szekspira współczesnego” Kotta. Wszystkie liczące się opracowania używają wyłącznie formy z „ks” w środku. Nawet w popkulturze – gdy Wojciech Młynarski śpiewał „Szekspir się w grobie przewraca”, nikt nie myślał o Sheakspare. To właśnie ta konsekwencja w pisowni sprawia, że możemy odróżnić naukowca od laika już na pierwszy rzut oka.

Czy istnieją sytuacje, gdy „Sheakspare” miałby rację bytu?

Tylko w jednym, całkowicie absurdalnym przypadku: gdybyśmy przenieśli się do alternatywnego uniwersum, gdzie to Polska skolonizowała Anglię w XVI wieku. Wtedy być może londyńskie teatry wystawiałyby sztuki Wilhelma Sheakspare’a. W naszym rzeczywistym świecie takie zapisy spotyka się jedynie w parodiach – jak w kabarecie „Sheakspare? To ten od remiksów staroangielskich rapsodów?”.

Jak nie popełnić tego błędu podczas randki w teatrze?

Wyobraź sobie s