wyjątek czy wyjontek
Czy istnieje „wyjontek” w polskim słowniku? Rozplątujemy językową zagadkę
Gdyby istniało słowo wyjontek, brzmiałoby jak nazwa mitycznego stwora z baśni – niestety, jedyną magiczną istotą w tej historii jest wyjątek, który od XIV wieku króluje w polszczyźnie. To właśnie ta forma pojawia się w najstarszym zachowanym zdaniu polskim: „Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai” (pozostawiając miejsce na nasz bohatera w domyśle: „choć to wyjątek od reguły”).
Czy wiesz, że Jan Kochanowski w swoich fraszkach celowo tworzył „wyjątki gramatyczne” dla rymu? W „Na lipę” mógłby napisać: „Gościu, siądź pod mym liściem, a wyjątkiem cię traktuję”, gdyby tylko chciał kogoś speszyć!
Dlaczego „wyjontek” brzmi jak językowe UFO?
Błąd wynika z fonetycznej pułapki – wymawiając „ą”, niektórzy przesadnie akcentują nosowość, co może brzmieć jak „on”. Porównajmy to z podobną pomyłką w słowie „mąż” (nigdy „monż”). W warszawskim metrze ktoś kiedyś napisał sprayem: „Miłość bez wyjontku rządzi światem” – stało się to miejską legendą wśród polonistów.
Jak mistrzowie pióra wykorzystywali „wyjątek”?
Wisława Szymborska w wierszu „Nic dwa razy” mogłaby rzec: „Wyjątkiem jesteś jak kometa jednorazowa”, choć wybrała inną metaforę. Za to w kultowym filmie „Rejs” padają słowa: „Tu wszyscy są równi, ale niektórzy równiejsi – to taki nasz mały wyjątek od demokracji”.
Czy „wyjątek” może być niegrzeczny?
Oto dialog z życia: „Mamo, Kasia zjadła ostatnie ciastko!” „No
W tej chwili widzisz tylko 50% opracowania
by czytać dalej, podaj adres e-mail!Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!