Republika
Republika
Informacje
Republika – obecnie jest to definicja określająca ustrój polityczny w kraju. Oznacza ona, że władza na danym terytorium (w danym kraju) jest pełniona przez organ władzy, tzn. kogoś, kto został wyłoniony w wyborach i prezentuje swój kraj, a także poglądy ludzi, którzy go wybrali. Jednym słowem można powiedzieć, że to obywatele sprawują władze nad państwem, a wybrane osoby, tylko reprezentują ich za granicą lub na terenie kraju.
Na przykładzie Polski, w republice wyróżniamy wiele rodzajów władzy: władzę ustawodawczą (w której skład wchodzi parlament, czyli Sejm i Senat), władzę wykonawczą (na czele z Radą Ministrów i Prezesem Rady Ministrów – Premierem oraz Prezydentem), a także władza sądownicza (sądy i trybunały, np. Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny).
Rzeczpospolita
Przez wiele lat przed II wojną światową, oprócz Polski wiele krajów nazywano Rzeczpospolitą, dołączając tę nazwę do nazwy kraju. Tego sformułowania używało się przeważnie w prazie (np. gazetach) i polityce (np. w wystąpieniach politycznych w sejmie lub senacie). Normalni ludzie na co dzień używali po prostu prostej nazwy swojego kraju. Jednak nie wszystkie kraje mogły nosić tę nazwę, ponieważ np. ZSRR (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) nie mógł tego robić z powodu braku demokracji, która była potrzebna, by nazwać tak państwo. Dlatego też tylko republiki mogły nosić tę nazwę. Krajami noszącymi ten tytuł były m.in.: Rzeczpospolita Rzymska (obecnie Włochy), Rzeczpospolita Francuska (teraz Francja), Rzeczpospolita Wenecka (teraz Austria) i Rzeczpospolita San Marino (obecnie San Marino). Jak można zauważyć, niektóre kraje brały swoje nazwy od nazw ich stolic.
W republice wyróżniamy różne systemy rządów. Zależy to od organu sprawującego władzę. Może nim być:
– prezydent, który jest wybierany na określony czas (w niektórych krajach do końca życia), z ograniczoną możliwością ponownego wyboru (w poszczególnych państwach można kandydować nieskończoność razy). prezydent może być odpowiedzialny przed innym organem państwa, albo przed Historią (lub Bogiem);
– rząd składający się z Rady Ministrów i Prezesa Rady Ministrów (Premiera), który jest odpowiedzialny przed parlamentem (sejm i senat, w niektórych państwach izba I stopnia i izba II stopnia; wybierane co 4/5 lat – w zależności od kraju). Dzieje się tak, gdy nie ma prezydenta, tylko władzę sprawuje król lub królowa, np. w Anglii.
Dawne rozumowanie republiki
W całej historii powstawały różne pojęcia republiki. Wtedy trudno było odróżnić ją od zwykłego kraju bez demokracji, ponieważ nikt nie wiedział, która z przedstawianych definicji przez uczonych jest prawdziwa. Kiedyś ludzie pojmowali republikę jako:
– państwo o ustroju niemonarchicznym (bez człowieka reprezentującego kraj aż do śmierci, tylko zmiana go co kilka lat, jak w dzisiejszych czasach). Co ciekawe, z tym poglądem zgadzali się Machiavelli (włoski filozof) i Monteskiusz (francuski filozof). Nikogo to nie dziwiło, ponieważ obaj dzielili republiki na demokratyczne i arystokratyczne.
– państwo, czyli wspólnotę zjednoczoną prawem i wspólnym zyskiem. Jest to przeciwieństwo państwo o ustroju niemonarchicznym, ponieważ polegało na monarchii. To pojęcie popierał Jean Bodin (francuski prawnik). Zawsze był przekonany, że monarchia to najlepszy sposób na zbudowanie silnego państwa.
– państwo o ustroju mieszanym. To pojęcie łączy ze sobą cechy zarazem monarchii, arystokracji, jak i demokracji.
– państwo republikańskie z nazwą Rzeczpospolita. Najbardziej popularna była wśród Polaków, którzy wzorowali się na stoikach rzymskich. Dlatego też Polskę jako pierwszą nazwano Rzeczpospolitą Polską.
Przykłady
Przykłady innych rodzajów republiki:
– republika bananowa – to określenie słabego państwa, a także politycznie niestabilnego (tzn. cały czas zmienia się władza). Kraj rządzony jest przeważnie bez demokracji, a jeżeli już to wybory są fałszowane. Reprezentantem tego kraju jest przeważnie dyktator lub reżim wojskowy. Oprócz tego państwo to często jest gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca.
– republika federalna – ustrój polityczny państwa, w którym istnieje zakres swobody i duże ograniczenia, które utrudniają ludziom życie. Obowiązują także obostrzenia pod względem prawnym, gospodarczym i administracyjnym. Wybory w takim kraju odbywają się przeważnie tylko dla wybranej grupy obywateli. Przykładami republik federalnych są m.in. Nigeria, Brazylia i Rosja.
– republika islamska – ustrój państwa oparty na religii muzułmańskiej. Obowiązuje w większości krajów muzułmańskich, m.in.: w Iranie, Afganistanie, Pakistanie i Mauretanii. Obecnie niektóre z tych republik nie są uznawane przez większość państw, mimo że spełniają do tego wszelkie wymagane wymogi.
Sprawdź również:
Dodaj komentarz jako pierwszy!